Dev'ayna Masalları

[deva-i dert]

Şirketleri değerlemeye tabi tutarken,

- Varlıklar zaten alınmış ve borçlarla ve öz kaynaklarla ödenmiş durumda, bundan sonrası önemli olan ne kadar kazanç getireceği şeklinde düşünüp, şirketleri sadece kazançlarıyla ölçen çarpanlarına (PD/EFK, FD/FAVÖK, F/K, etc) mı dikkat kesilmeliyiz? (hatta buna üretilen net nakit akışını baz alarak hesaplama yapan ve sonuçta yine kazançları baz alan İNA yöntemini de dahil edebiliriz),

- Yoksa bir şirketin kazançları kadar varlıklarını da bir şekilde değerlemenin içine dahil etmeliyiz ve bu durumda PD/A ve PD/DD gibi çarpanlarını da dikkate almalı mıyız?

- Eğer cevabınız ikinci şıkkı içeriyorsa, yani kazançlar kadar varlıkları da ölçen metrikler/çarpanlar önemli diyorsanız, bunların ağırlıklarını ney göre ve nasıl oluşturmalıyız?

[müzikal]

Şirketleri değerlemeye tabi tutarken,

- Varlıklar zaten alınmış ve borçlarla ve öz kaynaklarla ödenmiş durumda, bundan sonrası önemli olan ne kadar kazanç getireceği şeklinde düşünüp, şirketleri sadece sadece kazançlarıyla ölçen çarpanlarına (PD/EFK, FD/FAVÖK, F/K, etc) mı dikkat kesilmeliyiz? (hatta buna üretilen net nakit akışını baz alarak hesaplama yapan ve sonuçta yine kazançları baz alan İNA yöntemini de dahil edebiliriz),

- Yoksa bir şirketin kazançları kadar varlıklarını da bir şekilde değerlemenin içine dahil etmeliyiz ve bu durumda PD/A ve PD/DD gibi çarpanlarını da dikkate almalıyız?

- Eğer cevabınız ikinci şıkkı içeriyorsa, yani kazançlar kadar varlıkları da ölçen metrikler/çarpnalar önemli diyorsanız, bunların ağırlıklarını ney göre ve nasıl oluşturmalıyız?

Bana göre değerleme yapılırken aşağıdakilere dikkat edilmeli. Aşağıdaki maddeler içinde tek seferlik işlemler varsa/olacaksa bunlar kısa vadeli değerlemeye etki edecekken, uzun vadeli çalışmada etkisi minimal (kullanılan yöntem ve rasyolara bakılırken) hesaplanmalı ve belki de göz ardı edilmeli.

Bilanço - Bilanço içindeki her kalem dikkate alınmalı. Bilanço içindeki önemsiz (maddi değeri marjinal fayda/zarar sağlayan) kalemler için herhangi bir rasyo kullanılmamalı. Bilançoda yer alan varlık/borç/özkaynak rasyoları geçmişi etkilediği gibi süregelen faaliyetler söz konusu olduğu için geleceği de etkileyecektir. O iş bitti, bilançoya girdi, artık önemsiz gibi değerlendirmemek gerekir. Bu ciddi yanılmalara sebebiyet verecektir.

Borç ve alacak kısmında eğer bu şirketin iştirakleri varsa; iştiraklerin borç/alacak devirdaim hızı, toplam borca/alacağa (uzun ve kısa vadeli) oranına mutlaka bakılmalı. Bu şekilde iştirakler arasındaki organik bağ tespit edilmeli ve burada bir sorun varsa dikkatle izlenmeli. En çok hıyarlığı burada yapıyor şirketler, ülkerde olduğu gibi misal.

Gelir tablosu - Gelir tablosunun favök kısmına kadar olan kalemlerle ilgili her türlü rasyo dikkate alınmalı. Favökten sonrası büyük rakamlar barındıran şirketler portföyde olmamalı. O sebeple favök sonrası kalemler için kullanılacak rasyolar da oldukça önemli.

Adet bazında satış rakamı paylaşılıyorsa, adet bazında rasyolar mutlaka kullanılmalı. Sadece hasılat kısmı paylaşılıyorsa, bunun kırılımına bakılmalı. Ürün gamına göre piyasa verileriyle birlikte izlenmeli, analiz edilmeli.

Yatırımlar - Bu kısım özellikle büyüme şirketlerinde çok önemli. Eğer portföy büyüme şirketi odaklı bir portföy ise, ister bilanço isterse gelir tablosu olsun yatırımlarla ilgili olan her kalem için ayrı bir rasyo oluşturulup takip edilmeli. Finansal piyasalardaki anlık duruma göre şirketin finansal hareketleri irdelenmeli. Yatırım finansmanını doğru yapıp yapmadığını ölçmeli.

Bu maddeler hızlıca aklıma gelenler. Neye bakıyorsak bakalım, rakamın büyüklüğüne göre bir sıralama olmalı. Büyükten küçüğe doğru. Marjinal rakamlar elimine edilebilir. Metrik/çarpan/rasyo ağırlığı/dengesi buna göre oluşturulabilir. Bu durum her şirket özelinde farklı olacaktır. Bu sebeple x metrik a firmasında 1 çıkarken, aynı sektörde hemen hemen aynı işi yapan b firmasında 10 çıkabilir. Şirket özelinde olayı irdelemez, sadece rasyo bazında yol alırsak ciddi yanılırız. Sektör analizini severim ama sektör içi karşılaştırmaları bu sebeple sevmem.

Misal; froto ve doas. İkisi de otomotiv sektöründe. İnsanlar fk karşılaştırması yapıyor, doas ucuzmuş diyerek alıyor. Peki froto pahalı mı? Doas dağıtıcı firma, froto üretici firma. Hadi ürün gamını geçtim, sadece bu ana farklılık en temelde farklı düşünmemize sebep olmalı.

Sizin sorunuza cevap olmadı belki ama fırsat bulunca konu hakkında fikrimi beyan etmek istedim.

[deva-i dert]

Bana göre değerleme yapılırken aşağıdakilere dikkat edilmeli. Aşağıdaki maddeler içinde tek seferlik işlemler varsa/olacaksa bunlar kısa vadeli değerlemeye etki edecekken, uzun vadeli çalışmada etkisi minimal (kullanılan yöntem ve rasyolara bakılırken) hesaplanmalı ve belki de göz ardı edilmeli.

Bilanço - Bilanço içindeki her kalem dikkate alınmalı. Bilanço içindeki önemsiz (maddi değeri marjinal fayda/zarar sağlayan) kalemler için herhangi bir rasyo kullanılmamalı. Bilançoda yer alan varlık/borç/özkaynak rasyoları geçmişi etkilediği gibi süregelen faaliyetler söz konusu olduğu için geleceği de etkileyecektir. O iş bitti, bilançoya girdi, artık önemsiz gibi değerlendirmemek gerekir. Bu ciddi yanılmalara sebebiyet verecektir.

Borç ve alacak kısmında eğer bu şirketin iştirakleri varsa; iştiraklerin borç/alacak devirdaim hızı, toplam borca/alacağa (uzun ve kısa vadeli) oranına mutlaka bakılmalı. Bu şekilde iştirakler arasındaki organik bağ tespit edilmeli ve burada bir sorun varsa dikkatle izlenmeli. En çok hıyarlığı burada yapıyor şirketler, ülkerde olduğu gibi misal.

Gelir tablosu - Gelir tablosunun favök kısmına kadar olan kalemlerle ilgili her türlü rasyo dikkate alınmalı. Favökten sonrası büyük rakamlar barındıran şirketler portföyde olmamalı. O sebeple favök sonrası kalemler için kullanılacak rasyolar da oldukça önemli.

Adet bazında satış rakamı paylaşılıyorsa, adet bazında rasyolar mutlaka kullanılmalı. Sadece hasılat kısmı paylaşılıyorsa, bunun kırılımına bakılmalı. Ürün gamına göre piyasa verileriyle birlikte izlenmeli, analiz edilmeli.

Yatırımlar - Bu kısım özellikle büyüme şirketlerinde çok önemli. Eğer portföy büyüme şirketi odaklı bir portföy ise, ister bilanço isterse gelir tablosu olsun yatırımlarla ilgili olan her kalem için ayrı bir rasyo oluşturulup takip edilmeli. Finansal piyasalardaki anlık duruma göre şirketin finansal hareketleri irdelenmeli. Yatırım finansmanını doğru yapıp yapmadığını ölçmeli.

Bu maddeler hızlıca aklıma gelenler. Neye bakıyorsak bakalım, rakamın büyüklüğüne göre bir sıralama olmalı. Büyükten küçüğe doğru. Marjinal rakamlar elimine edilebilir. Metrik/çarpan/rasyo ağırlığı/dengesi buna göre oluşturulabilir. Bu durum her şirket özelinde farklı olacaktır. Bu sebeple x metrik a firmasında 1 çıkarken, aynı sektörde hemen hemen aynı işi yapan b firmasında 10 çıkabilir. Şirket özelinde olayı irdelemez, sadece rasyo bazında yol alırsak ciddi yanılırız. Sektör analizini severim ama sektör içi karşılaştırmaları bu sebeple sevmem.

Misal; froto ve doas. İkisi de otomotiv sektöründe. İnsanlar fk karşılaştırması yapıyor, doas ucuzmuş diyerek alıyor. Peki froto pahalı mı? Doas dağıtıcı firma, froto üretici firma. Hadi ürün gamını geçtim, sadece bu ana farklılık en temelde farklı düşünmemize sebep olmalı.

Sizin sorunuza cevap olmadı belki ama fırsat bulunca konu hakkında fikrimi beyan etmek istedim.

Teşekkürler hocam, bunlar da bence mutlaka göz önünde tutulması gereken önemli kıstaslar.

Daha çok katılım ve daha çok katkı bekliyoruz.

[müzikal]

Teşekkürler hocam, bunlar da bence mutlaka göz önünde tutulması gereken önemli kıstaslar.

Daha çok katılım ve daha çok katkı bekliyoruz.

Ne demek, vakit buldukça ve değişik bakış açılarına denk geldikçe elimden geleni yaparım. Bu aralar çok fazla iş çıkıyor, forumla çok haşır neşir olamıyorum. Ama sözüm olsun

Yazarların hepsi kıymetli paylaşımlar yapıyor gördüğüm, takip edebildiğim kadarıyla. Daha çok kıymetli paylaşımlar yapılırsa yatırımcılar (hepimiz) için daha çok fayda sağlanır diye düşünüyor ve temenni ediyorum.

Saygılar, sevgiler.

[deva-i dert]

Şirket özelinde olayı irdelemez, sadece rasyo bazında yol alırsak ciddi yanılırız. Sektör analizini severim ama sektör içi karşılaştırmaları bu sebeple sevmem.

Misal; froto ve doas. İkisi de otomotiv sektöründe. İnsanlar fk karşılaştırması yapıyor, doas ucuzmuş diyerek alıyor. Peki froto pahalı mı? Doas dağıtıcı firma, froto üretici firma. Hadi ürün gamını geçtim, sadece bu ana farklılık en temelde farklı düşünmemize sebep olmalı.

Geçenki üzerine çalıştığım konu aslında tam da bu soruya bir cevap bulma amacı güdüyordu. Değerleme rasyolarına nominal değil kâr marjlarına ve/veya sermaye getiri rasyolarına bağıl bir şekilde bakabilme amacıyla bir yöntem geliştirmeye çalışıyorum. Beta sürümü hazır, piyasaya sürmek için üzerine biraz daha çalışmam gerekecek.

Benzer örneği mesela bilişim yazılım sektöründe de verebiliriz. Daha çok donanım satan ve kâr marjları ve sermaye getiri oranları düşük olan firmalar nominal olarak daha düşük değerleme rasyoları ile fiyatlanırken yüksek kâr marjları ve sermaye getiri oranları ile çalışan yazılım şirketleri nominal olarak daha pahalı değerleme rasyoları ile fiyatlanabilmekte. Şimdi doğrudan f/k ya da fd/favöklere bakıp şu ucuz bu pahalı diye seçim yapıldığında yanlış seçimler yapılmış olabiliyor.

Bu sebeple, bu neden ucuz da diğeri pahalı fiyatlanıyor sorusunun cevabını ararken kârlılık ve verimliliğe bağıl değerleme yapmak gerekiyor ve rasyoları da bunları bağıl olarak yeniden hesaplamak gerekiyor diye düşünüyorum.

[müzikal]

Geçenki üzerine çalıştığım konu aslında tam da bu soruya bir cevap bulma amacı güdüyordu. Değerleme rasyolarına nominal değil kâr marjlarına ve/veya sermaye getiri rasyolarına bağıl bir şekilde bakabilme amacıyla bir yöntem geliştirmeye çalışıyorum. Beta sürümü hazır, piyasaya sürmek için üzerine biraz daha çalışmam gerekecek.

Benzer örneği mesela bilişim yazılım sektöründe de verebiliriz. Daha çok donanım satan ve kâr marjları ve sermaye getiri oranları düşük olan firmalar nominal olarak daha düşük değerleme rasyoları ile fiyatlanırken yüksek kâr marjları ve sermaye getiri oranları ile çalışan yazılım şirketleri nominal olarak daha pahalı değerleme rasyoları ile fiyatlanabilmekte. Şimdi doğrudan f/k ya da fd/favöklere bakıp şu ucuz bu pahalı diye seçim yapıldığında yanlış seçimler yapılmış olabiliyor.

Bu sebeple, bu neden ucuz da diğeri pahalı fiyatlanıyor sorusunun cevabını ararken kârlılık ve verimliliğe bağıl değerleme yapmak gerekiyor ve rasyoları da bunları bağıl olarak yeniden hesaplamak gerekiyor diye düşünüyorum.

Kesinlikle aynı fikirdeyim.

Ayrıca; yazılım firmaları ile donanım satan firmalar asla aynı rasyolarla değerlendirilmemeli. İkisi bambaşka sektörler ve her türlü dinamiği farklı. Bu çok yanlış bir yaklaşım olur. Benzer şekilde yazılım firmaları da aynı sektörde diye birbiri ile kıyaslanmamalı. Örneğin; kront ağırlıklı güvenlik yazılımı üretirken logo muhasebe yazılımı üretiyor. Bu yazılımların hem işlevi bambaşka, hem de satın alan firmalara katma değeri. Doğal olarak şirketlerin gelir seviyeleri de bambaşka, marjları da, arge yatırımları da, büyüme potansiyelleri de. Kısaca her şeyleri farklı. Nedense bizim ülkemizde aynı sektörde diye aynı rasyolarla karşılaştırma yapma hevesi var. Sanırım bu tembellik ve kolaycılıktan kaynaklanıyor, temelinde de finansal analiz eğitiminin yetersizliğinden.

Daha öneki mesajlarımdan birinde de belirtmiştim, ülkemizde takdir edilmesi gereken analist sayısı bir elin parmaklarını geçmez diye. 15-20 sene önce böyle değildi. Nedendir bilmiyorum bu alandaki liyakat da kayboldu gitti. Yazık gerçekten.

Bu sebeple sizin başlığınız ve bunun gibi başlıklar yatırımcı olmaya çalışan bizler için çok ama çok önemli.

[deva-i dert]

FONET'i de başka bir bilişim yazılım şirketi olan ve ROA, ROE, ROIC, Brüt Kâr Marjı, FAVÖK Marjı ve Net Kâr Marjı daha yüksek ve daha istikrarlı olan, değerleme rasyoları da hem nominal bağlamda hem de sermaye kârlılık oranlarına indirgendiğinde bağıl olarak daha ucuz olan ARDYZ ile değiştirme kararı aldım. Bunu da önümüzdeki günlerde yerine getireceğim en kısa zamanda. Alırken de bu ikisi arasında kararsızlık yaşamış ve büyüme hızı ve oranları daha makul diye FONET'i seçmiştim. Ancak vade uzadıkça ARDYZ'nin daha avantajlı pozisyona geçebileceğini bu nedenle daha iyi fiyatlanabileceğini düşünüyorum. Cuma günü gördüğümüz bir tavanın devamı gelirse yarın belki gidişatı çok kısa bir zaman için takip edebilirim. Ama değişiklik yapma fikrim değişmeyecek.

YTD.