İstanbul Sanayi Odası (İSO), 2025 yılı "Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" araştırmasının sonuçlarını açıkladı. Üretimden satışlarda 5 milyar 317 milyon TL ile Teksan Jeneratör listenin zirvesinde yer alırken, araştırma Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin sanayideki ağırlığını da ortaya koydu. İSO İkinci 500 listesinde payları borsada işlem gören 42 şirket bulunurken, halka açık şirketler arasında en üst sıraya Batısöke Söke Çimento yerleşti.
TEKSAN JENERATÖR ZİRVENİN YENİ SAHİBİ OLDU
İSO İkinci 500 araştırmasına göre, şirketlerin üretimden satışları 2025 yılında yüzde 25,7 artarak 1 trilyon 750 milyar liraya yükseldi. Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ile arındırıldığında ise üretimden satışlardaki reel artış binde 2 seviyesinde kaldı.
2025 yılı sıralamasında 5 milyar 317 milyon liralık üretimden satışla Teksan Jeneratör ilk sırada yer aldı. Norm Salihli ikinci, Biska Tekstil ise üçüncü sıraya yükseldi.
Araştırmada 69 yeni şirket listeye girerken, 26 kuruluş ise İSO 500 listesinden İSO İkinci 500'e geriledi.
LİSTEDE 42 BORSA İSTANBUL ŞİRKETİ VAR
Araştırmaya göre İSO İkinci 500 listesinde payları Borsa İstanbul'da işlem gören 42 şirket yer aldı. İSO verilerinde halka açık kuruluş sayısı 43 olarak açıklanırken, ismini açıklamayan Bursa merkezli bir şirket de yüzde 36,08 halka açıklık oranıyla listede bulundu.
Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler arasında en üst sırada Batısöke Söke Çimento (BSOKE) yer aldı.
Şirket, 5 milyar 116,6 milyon TL üretimden satışla genel sıralamada 15'inci oldu.
Listede yer alan 10 borsa şirketi şu şekilde sıralandı;
| İSO Sırası | Şirket | Üretimden Satış (Milyon TL) |
|---|---|---|
| 15 | Batısöke Söke Çimento | 5.116,6 |
| 18 | Erbosan Erciyas Boru | 5.099,8 |
| 29 | Parsan Makina | 4.960,5 |
| 33 | Klimasan Klima | 4.899,5 |
| 38 | Menderes Tekstil | 4.831,2 |
| 42 | Europower Enerji | 4.797,8 |
| 52 | Konya Çimento | 4.716,4 |
| 59 | Kuzey Boru | 4.625,2 |
| 71 | Altınkılıç Gıda ve Süt | 4.468,7 |
| 88 | Bor Şeker | 4.365,7 |
İHRACAT GERİLEDİ, FAALİYET KÂRI ARTTI
İSO İkinci 500 şirketlerinin ihracatı yüzde 0,3 düşüşle 15,9 milyar dolara geriledi. Böylece Türkiye sanayi ihracatındaki payı yüzde 6 seviyesine indi.
Buna karşın şirketlerin faaliyet kârı yüzde 35,4 artarak 160 milyar liraya, vergi öncesi kâr ve zarar toplamı ise yüzde 34 artışla 46 milyar liraya yükseldi.
Toplam FAVÖK yüzde 28,8 artışla 264 milyar liraya ulaşırken, FAVÖK marjı yüzde 12,8 olarak gerçekleşti.
Vergi öncesi zarar açıklayan şirket sayısı 159'dan 155'e, FAVÖK düzeyinde zarar eden şirket sayısı ise 27'ye geriledi.
FİNANSMAN GİDERLERİ VE KAMBİYO ZARARLARI YÜKSELDİ
Araştırmada sanayi şirketlerinin finansman yükündeki artış dikkat çekti.
Şirketlerin net kambiyo zararı dört kat artarak 26 milyar liraya yükselirken, net finansman giderleri yüzde 45,2 artışla 138 milyar liraya çıktı.
Finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı ise yüzde 86,7 seviyesine ulaştı.
BORÇLULUK ARTTI, ÖZKAYNAKLARIN PAYI GERİLEDİ
Bilançolarda borçluluk oranındaki yükseliş de öne çıktı.
Toplam borçlar yüzde 50,2 artarken, özkaynaklar yüzde 13,3 yükseldi.
Böylece borçların aktifler içindeki payı yüzde 51,8'e çıkarken, özkaynakların payı yüzde 48,2'ye geriledi.
Devreden KDV alacakları yüzde 25,2 artışla yaklaşık 22 milyar liraya ulaştı.
YÜKSEK TEKNOLOJİ PAYI ARTTI
Araştırmaya göre yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin oluşturduğu katma değerin payı yüzde 3,3'ten yüzde 4,9'a yükseldi.
Toplam AR-GE harcamaları yüzde 16 artışla 10 milyar liraya çıkarken, AR-GE yapan firma sayısı 229 oldu.
İSO İkinci 500'ün toplam istihdamı yüzde 2,2 azalarak 285 bin kişiye gerilerken, çalışan başına ödenen brüt maaş ve ücretler yüzde 40,4 arttı.
Halka açık şirket sayısı 43'e yükselirken, yabancı sermaye ortaklı kuruluş sayısı 62'ye geriledi.
"SANAYİCİNİN EN AĞIR YÜKÜ FİNANSMAN MALİYETLERİ"
İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, sonuçların sanayinin zorlu koşullara rağmen üretim gücünü koruduğunu gösterdiğini belirtti.
Bahçıvan, zayıf küresel talep, finansmana erişimde yaşanan güçlükler ve yüksek faiz ortamının sanayi üzerinde baskı oluşturduğunu ifade ederek, üretimden satışlardaki reel artışın oldukça sınırlı kaldığını, ihracattaki gerilemenin ise küresel durgunluk ve sıkı finansman koşullarından kaynaklandığını söyledi.
Sanayicinin üzerindeki en büyük yükün finansman maliyetleri olduğunu vurgulayan Bahçıvan, finansman giderlerinin faaliyet kârına oranının yaklaşık yüzde 87'ye yükseldiğine dikkat çekti.
Ekonomi yönetiminin sanayiye yönelik açıkladığı finansman destek paketini olumlu değerlendiren Bahçıvan, dönüşüm yatırımlarının ve üretimin desteklenmesinin Türkiye'nin rekabet gücü açısından kritik önem taşıdığını ifade etti.