Orta Doğu’da tırmanan gerilim ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açarken, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) piyasadaki arz şokunu hafifletmek için devreye girdi. Kurum, tarihinin en büyük koordineli müdahalelerinden birini başlatarak stratejik rezervlerden toplam 400 milyon varil petrolün piyasaya sürüleceğini açıkladı.
Brent petrol fiyatının yeniden 100 dolar seviyesinin üzerine çıkmasının ardından, dünya genelinde yaklaşık 1,8 milyar varil civarında olduğu tahmin edilen acil durum stoklarının yaklaşık dörtte biri piyasaya yönlendiriliyor. Plan kapsamında sevkiyatların mart ayı sonuna kadar yoğunlaşarak küresel piyasalara ulaşması bekleniyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ ARZ GÜVENLİĞİNİ TEHDİT EDİYOR
Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan çatışmalar, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünü etkileyerek sevkiyat akışında ciddi aksamalara neden oldu. Bu gelişme enerji fiyatlarında sert dalgalanmaları beraberinde getirirken, enerji uzmanları ve IEA yetkilileri mevcut durumu modern enerji tarihinin en kritik arz kırılmalarından biri olarak değerlendiriyor.
Çatışmaların uzaması halinde sevkiyat hatlarındaki tıkanıklığın küresel enflasyon ve enerji maliyetleri üzerinde baskıyı artırabileceği ifade ediliyor.
REZERVLER BÖLGESEL TAKVİMLE PİYASAYA SUNULACAK
IEA tarafından onaylanan plan kapsamında stratejik petrol rezervlerinin piyasaya sürülmesi bölgesel bir takvime göre gerçekleştirilecek. Buna göre Asya ve Okyanusya ülkeleri rezervlerini hemen piyasaya vermeye başlarken, ABD ve Avrupa’daki stratejik stokların önemli bölümünün mart ayının son günlerinde devreye girmesi planlanıyor.
Bu kademeli adımla, küresel piyasalarda oluşan arz boşluğunun kısa sürede dengelenmesi hedefleniyor.
EN BÜYÜK KATKI AMERİKA KITASINDAN
Toplam 400 milyon varillik rezerv salımının en büyük kısmını 195 milyon varil ile Amerika kıtası üstlenecek. Bölgesel katkı dağılımı ise şöyle:
Amerika kıtası: 195 milyon varil
Asya–Okyanusya: 108 milyon varil
AVRUPA: 107 MİLYON VARİL
ABD ayrıca kendi Stratejik Petrol Rezervi’nden (SPR) 172 milyon varillik ek satış yapacağını duyurdu. Böylece piyasaya sunulacak toplam petrol miktarının kısa vadeli talebi karşılayabilecek büyüklüğe ulaşması bekleniyor.
UZMANLARA GÖRE KALICI ÇÖZÜM DEĞİL
Enerji piyasalarının yönü ise büyük ölçüde Orta Doğu’daki çatışmaların süresine ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın ne zaman normale döneceğine bağlı olacak.
Stratejik rezervlerin piyasaya sürülmesi kısa vadede fiyatlardaki baskıyı azaltabilecek bir adım olarak görülse de uzmanlar bunun kalıcı bir çözüm olmadığını vurguluyor. Rezerv salımı kararına rağmen petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması, arz kesintisinin süresine ilişkin belirsizliğin devam ettiğini gösteriyor.
Uzmanlara göre piyasaların kalıcı şekilde dengelenebilmesi için bölgedeki sevkiyat rotalarında güvenliğin yeniden sağlanması kritik önem taşıyor.
