BM verilerine göre, 150’den fazla ülke 2026 yılı için yükümlülüklerini yerine getirmiş olsa da, örgüt 2025 yılını 1,6 milyar dolarlık rekor bir ödenmemiş katkı payı borcuyla kapattı. Bu rakamın 2024 yılındaki borç miktarının iki katından fazla olması, krizin derinliğini gözler önüne seriyor. Guterres, üye devletlere hitaben yazdığı mektupta durumu şu sözlerle özetledi:
"Ya tüm üye ülkeler yükümlülüklerini eksiksiz ve zamanında yerine getirir ya da üye devletler, yaklaşan mali çöküşü önlemek için finansal kurallarımızı köklü şekilde gözden geçirmek zorunda kalır."
TRUMP YÖNETİMİ İLE FON GERİLİMİ
BM’nin yaşadığı bu likidite krizinin merkezinde, en büyük donör olan ABD’nin yeni politikaları yer alıyor. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin son aylarda birçok BM ajansına sağlanan fonları kesmesi, zorunlu katkı paylarını ertelemesi veya reddetmesi örgütü zor durumda bıraktı.
Özellikle Trump tarafından kurulan ve BM'ye alternatif bir yapı olarak eleştirilen "Barış Kurulu" (Board of Peace) girişimi, diplomatik çevrelerde BM’nin küresel rolünün zayıflatılması çabası olarak değerlendiriliyor. ABD’nin halihazırda BM ana bütçesine yaklaşık 2,2 milyar dolar borcu bulunduğu belirtiliyor.
"KAFKAESK BİR DÖNGÜ"
Genel Sekreter Guterres, mektubunda örgütün içinden çıkamadığı teknik bir çelişkiye de değindi. Mevcut kurallara göre BM, harcanmayan fonları üye devletlere iade etmek zorunda. Ancak Guterres, tahsil edilemeyen aidatlar nedeniyle kasada olmayan paranın geri verilmesinin istendiği bu durumu "Kafkaesk bir döngü" olarak nitelendirdi.
2026 sonunda görev süresi dolacak olan Guterres, bütçe krizinin çözülmemesi halinde barış gücü operasyonlarından insani yardım programlarına kadar birçok kritik faaliyetin durma noktasına gelebileceği uyarısını yineledi.
