Vadeli işlemlerde Brent petrol 108 dolar seviyesinde yatay bir seyir izlerken, Avrupa’daki yakın teslim fiziki ham petrol kargoları 137 dolara kadar dayandı.
Dünyanın en kritik enerji damarı olan Hürmüz Boğazı'nda ise tanker trafiği adeta durma noktasına geldi.
Finansal ekranlardaki kontrat fiyatı ile sahadaki gerçek kargo maliyeti arasındaki makas son yılların en yüksek seviyesine çıkarken, enerji piyasaları iki farklı riski aynı anda fiyatlamaya başladı.
EKRAN FİYATI İLE FİZİKİ PAZAR ARASINDAKİ KOPUŞUN SEBEPLERİ
Avrupa rafinerilerinin acil ham petrol ihtiyacı, vadeli piyasalar ile fiziki pazar arasındaki farkın hızla açılmasına neden oldu. Bu krizin arkasında iki temel gelişme yatıyor:
• Avrupa’da Kısa Vadeli Arz Çıkmazı: Suudi Arabistan’dan gelen yüklemelerin aksaması üzerine Avrupa rafinerileri; Kuzey Denizi, ABD, Kazakistan, Cezayir ve Guyana gibi alternatif kaynaklara yöneldi. Yakın teslim kargo için başlayan agresif fiyat yarışı, Kuzey Denizi menşeili Forties tipi ham petrolün varil fiyatını 136,75 dolara kadar tırmandırdı.
• Hürmüz Boğazı’nda Dev Tankerler Çekildi: Savaş riskinin tırmanmasıyla Hürmüz Boğazı'ndan günlük geçiş yapan gemi sayısı yalnızca 4’e düştü (son 10 günlük ortalama 18 gemiydi). Geçiş yapan 4 gemi arasında dev ham petrol (VLCC) veya LNG tankerinin bulunmaması, fiziki arz krizini derinleştirdi.
TÜRKİYE İÇİN RİSK NEDEN BÜYÜYOR?
İthal ham petrol ve akaryakıt fiyatlamalarında uluslararası fiziki kargo maliyetleri doğrudan belirleyici bir role sahip.
Vadeli Brent fiyatı 108 dolarda kalsa dahi, Avrupa bölgesindeki gerçek fiziki petrol maliyetlerinin 137 dolara tırmanması, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerin maliyet yükünü artırıyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın devam etmesi halinde, arz güvenliği endişeleriyle birlikte iç piyasadaki akaryakıt pompa fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskının bir süre daha korunması bekleniyor.
Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.