Financial Times’ın analizine göre Türkiye’de portföy fonlarında yaşanan kriz, yalnızca yerel piyasaya özgü bir sorun olmayabilir. Likit olmayan varlıklarda yoğunlaşan ve kaldıraçla büyütülen pozisyonların çözülmesi, benzer risklerin gelişmiş sermaye piyasalarında da ortaya çıkabileceği tartışmasını gündeme getirdi.
BIST 100 endeksi hafta boyunca yüzde 8’den fazla gerilerken, satış dalgası bir portföy yönetim şirketinin bazı fonlarında yatırımcılardan gelen geri ödeme taleplerinin karşılanamadığını açıklamasının ardından hızlandı.
FONLARDA YOĞUNLAŞMA VE LİKİDİTE RİSKİ
FT’nin analizinde, bazı büyük portföy yönetim şirketlerinin bağlantılı şirketlerdeki likit olmayan hisselere yatırım yaptığı ve bu hisselerdeki fiyat artışlarının fonların net varlık değerlerini yükselttiği yönündeki suçlamalara yer verildi.
Yüksek getirilerin bireysel yatırımcılar açısından cazip hale gelmesiyle fonlara para girişlerinin hızlandığı, artan kaynakların ise fonların büyüklüğünü daha da artırdığı aktarıldı.
Türkiye’deki gelişmeler, denetim ve yatırım yapısına ilişkin tartışmaların yanı sıra, kaldıraçlı ve yoğunlaşmış pozisyonların piyasa koşulları tersine döndüğünde yaratabileceği likidite riskini de gündeme taşıdı.
ABD’DEKİ ARCHEGOS ÖRNEĞİ
Analizde benzer risklerin gelişmiş piyasalarda da görülebileceği belirtilirken, ABD’deki Archegos Capital Management örneği öne çıkarıldı.
Archegos’un kurucusu Bill Hwang, borçlanarak ABD ve Asya’daki sınırlı sayıdaki medya ve teknoloji şirketinde büyük pozisyonlar oluşturmuştu. Pozisyonların büyüklüğü varlık değerlerini desteklerken, piyasa tersine döndüğünde bu yatırımların nakde çevrilmesinin zorlaşması kırılganlığı artırdı.
Türkiye’deki son gelişmelerin de benzer şekilde, varlık fiyatlarının yükseldiği dönemde başarılı görünen stratejilerin piyasa koşulları değiştiğinde hızla likidite sorununa dönüşebileceğini gösterdiği değerlendirildi.
ABD PİYASALARINDA DA KALDIRAÇ TARTIŞMASI
FT analizinde ABD piyasalarındaki artan kaldıraç ve bireysel yatırımcı ilgisine de dikkat çekildi. ABD’de toplam kredili menkul kıymet borcunun ağustos sonunda yaklaşık 1,5 trilyon dolara ulaştığı belirtildi.
Teknoloji sektöründe şirketler arasındaki karşılıklı yatırımlar ve finansman anlaşmaları da potansiyel risk alanları arasında gösterildi. Yapay zekâ bağlantılı hisselerde borçlanarak büyük pozisyonlar alan Situational Awareness hedge fonunun yaz aylarında sert kayıplar yaşadığı aktarıldı.
GÖZLER FİNANSAL İSTİKRAR ADIMLARINDA
Türkiye’de finansal istikrarın sağlanmasına yönelik önlemlerde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek merkezi bir rol üstlenirken, FT analizinde ABD Hazine Bakanı Scott Bessent açısından da yüksek kaldıraç, piyasa yoğunlaşması ve yatırımcıların korunmasının finansal istikrar tartışmasının önemli başlıkları olduğu belirtildi.
Analizin temel çerçevesi, Türkiye’de yaşanan fon krizinin kaldıraçlı ve yoğunlaşmış yatırımların aynı anda çözülmesi halinde likidite baskısının daha geniş piyasalara yayılabileceğine ilişkin bir örnek oluşturduğu yönünde.