TÜİK Bölgesel Satınalma Gücü Paritesi verilerine dayandırılan raporda, konut harcamalarında İstanbul 147,3 endeks değeriyle ilk sırada yer alırken, İzmir 143,9 endeks değeriyle ikinci sıraya yerleşti. İzmir’i sırasıyla Muğla, Aydın, Denizli ve Ankara takip etti. Veriler, barınma giderlerinin İzmir’de yaşam maliyetini belirleyen en temel unsur haline geldiğini tescilledi.
KİRA GİDERLERİ GELİRİN YARISINDAN FAZLASINI YUTUYOR
Uluslararası standartlara göre bir hanenin kira için ayırması gereken tutarın, toplam gelirin yüzde 30’unu aşmaması gerektiği hatırlatılan raporda, İzmir’deki mevcut durumun bu sınırın çok üzerinde olduğu vurgulandı.
Gelir Senaryosu: 2025 yılı itibarıyla iki asgari ücretle geçinen dört kişilik bir hanenin toplam geliri 44 bin 208 TL olarak baz alındığında, kira için ayrılması gereken "ideal" tutar 13 bin 262 TL.
Mevcut Durum: İzmir’in 11 merkez ilçesinde 100 metrekarelik bir konutun ortalama kira bedeli 25 bin 820 TL’ye ulaşmış durumda. Bu tablo, İzmirli bir ailenin gelirinin yarısından fazlasını sadece barınmaya ayırmak zorunda kaldığını gösteriyor.
İLÇELERDE BAŞ DÖNDÜREN ARTIŞ: NARLIDERE VE GÜZELBAHÇE ZİRVEDE
2018-2025 yılları arasındaki kira değişimlerini analiz eden rapor, konut fiyatlarındaki artışın "baş döndürücü" seviyeye ulaştığını kaydetti. İlçelere göre kira artış oranları şu şekilde yansıdı:
Narlıdere: 23 kat artış
Güzelbahçe: 21 kat artış
Karşıyaka ve Balçova: 20 kat artış
Raporda, gelir düzeyi nispeten daha düşük olan Karabağlar ve Bayraklı gibi ilçelerde dahi barınma maliyetlerinin "uygun fiyatlılık" sınırını çoktan aştığına dikkat çekildi.
BARINMA ARTIK BİR "İYİ OLMA HALİ" MESELESİ
İZPA uzmanları, barınmanın sadece bir çatıdan ibaret olmadığını; erişilebilirlik, dayanıklılık ve sosyal donatılara yakınlık gibi unsurların bireylerin zihinsel ve sosyal sağlığını doğrudan etkilediğini belirtti. Artan maliyetlerin sosyal adaleti ve yaşam kalitesini tehdit ettiği vurgulanırken, İzmir’de barınma hakkına erişimin özellikle sabit gelirli haneler için fiilen imkânsız hale geldiği tespit edildi.
