Artan kira fiyatlarıyla birlikte ev kiralarken ödenen depozito tutarları da önemli boyutlara ulaştı. Kiracıların taşınma sırasında en fazla karşılaştığı anlaşmazlıklardan biri ise sözleşme başlangıcında ödenen güvence bedelinin geri alınması oluyor.
Ev sahipleri ile kiracılar arasında özellikle boya masrafları, evdeki yıpranmalar, hasarlar ve ödenmemiş borçlar nedeniyle anlaşmazlıklar yaşanabiliyor.
Ancak Türk Borçlar Kanunu'nda yer alan düzenlemeler, depozitonun hangi koşullarda iade edilmesi gerektiğini ve ev sahibinin hangi durumlarda kesinti yapabileceğini belirliyor.
EV SAHİBİ DEPOZİTOYU İSTEDİĞİ GİBİ KESEMEZ
Türk Borçlar Kanunu'nun 334'üncü maddesine göre kiracı, kiraladığı taşınmazı teslim aldığı durumuyla geri vermekle yükümlü.
Ancak sözleşmeye uygun kullanım sonucunda meydana gelen olağan eskime ve yıpranmalardan sorumlu tutulamıyor.
Örneğin uzun süreli kullanım nedeniyle duvar boyasında oluşan solmalar veya evin normal şekilde kullanılmasından kaynaklanan yıpranmalar, tek başına depozitodan kesinti yapılması için yeterli olmayabiliyor.
Buna karşılık kiracının neden olduğu kırıklar, olağan kullanımın dışındaki hasarlar ve ödenmemiş kira borçları, somut koşullara göre depozitodan kesinti yapılmasına gerekçe oluşturabiliyor.
ANAHTARI TESLİM EDERKEN BU AYRINTIYA DİKKAT
Depozitonun geri alınmasında evin nasıl teslim edildiğinin belgelenmesi önem taşıyor.
Kiracıların evden ayrılırken yalnızca anahtarı bırakmakla yetinmemesi, ev sahibine yapılan teslimi yazılı tutanakla kayıt altına alması öneriliyor.
Ayrıca taşınmazın son durumunun fotoğraf veya videoyla belgelenmesi, daha sonra ortaya çıkabilecek hasar iddialarında kanıt sağlayabiliyor.
Anahtarların teslim edildiği tarih, evin genel durumu ve tarafların varsa tespit ettiği eksikliklerin tutanakta yer alması, olası uyuşmazlıklarda önem taşıyor.
EV SAHİBİ HASARI YAZILI OLARAK BİLDİRMELİ
Türk Borçlar Kanunu'nun 335'inci maddesi, kiraya verenin evi teslim alırken taşınmazın durumunu incelemesini ve kiracının sorumlu olduğu eksiklikleri kural olarak hemen yazılı şekilde bildirmesini öngörüyor.
Bu bildirimin yapılmaması halinde kiracı, olağan incelemeyle fark edilebilecek eksiklikler bakımından sorumluluktan kurtulabiliyor.
Ancak teslim sırasında tespit edilemeyen gizli ayıplar için farklı hükümler uygulanıyor. Ev sahibi, bu tür eksiklikleri öğrendiğinde de kiracıya gecikmeden yazılı bildirim yapmak zorunda.
DEPOZİTO EN FAZLA KAÇ AYLIK KİRA OLABİLİR?
Türk Borçlar Kanunu'nun 342'nci maddesine göre konut ve çatılı iş yeri kiralarında güvence bedeli, üç aylık kira tutarını aşamıyor.
Kanuna göre para olarak verilen depozitonun, kiraya verenin tek başına çekemeyeceği şekilde vadeli banka hesabında tutulması gerekiyor.
Bankada güvence hesabında bulunan depozito, tarafların karşılıklı rızası, kesinleşmiş icra takibi veya kesinleşmiş mahkeme kararı gibi yasal koşullar çerçevesinde iade edilebiliyor.
ÜÇ AYLIK SÜREDE DEPOZİTO İÇİN ÖNEMLİ KURAL
Depozito iadesine ilişkin düzenlemede üç aylık süre de bulunuyor.
Kanuna göre ev sahibi, kira sözleşmesinin sona ermesini izleyen üç ay içinde kiracıya karşı dava veya takip başlattığını bankaya yazılı olarak bildirmezse banka, kiracının talebi üzerine güvence bedelini iade etmekle yükümlü oluyor.
Ancak bu düzenleme, her depozitonun ev sahibi tarafından üç ay sonra ödeneceği anlamına gelmiyor.
Söz konusu hüküm, kanunda belirtilen şekilde banka hesabında tutulan güvence bedellerinin serbest bırakılmasına ilişkin uygulanıyor.
DEPOZİTOSUNU ALAMAYAN KİRACI NE YAPABİLİR?
Kiracı, kira sözleşmesi sona ermesine ve taşınmazı teslim etmesine rağmen depozitosunu alamıyorsa öncelikle ev sahibinden yazılı olarak iade talebinde bulunabiliyor.
Bu süreçte kira sözleşmesi, depozito ödeme dekontu, anahtar teslim tutanağı, fotoğraflar ve taraflar arasındaki yazışmalar önem taşıyor.
Uyuşmazlığın çözülememesi durumunda ise kira ilişkisinden kaynaklanan depozito alacağına ilişkin davalarda kural olarak öncelikle zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekiyor.
Arabuluculukta anlaşma sağlanamaması halinde kiracı, alacağını tahsil etmek için hukuki yollara başvurabiliyor.
Uzmanlar, taşınma sırasında teslim işlemlerinin belgelenmesinin ve depozitodan yapılacak kesintilerin dayanağının yazılı olarak istenmesinin olası hak kayıplarını önleyebileceğini belirtiyor.