Ankara'da düzenlenen tarihi NATO Liderler Zirvesi, savunma sanayiinin geleceğini kökten değiştirecek devasa bir finansal iş birliğine sahne oldu.
Savunma ve güvenlik yatırımlarına uzun vadeli ve düşük maliyetli kaynak sağlamak amacıyla Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası (DSRB) resmen kuruluyor.
Wall Street Journal’ın (WSJ) ilk kez duyurduğu bu hamle, Soğuk Savaş sonrasında Doğu Avrupa’nın yeniden inşasını fonlayan çok taraflı kalkınma bankası modelinin, modern savunma sektörüne uyarlanmış ilk örneği olarak tarihe geçiyor.
HEDEF: 2035 SAVUNMA BÜTÇELERİNİ FİNANSE ETMEK
Geçtiğimiz yıl NATO üyelerinin savunma harcamalarını 2035 yılına kadar GSYH'lerinin yüzde 5'ine çıkarma kararının ardından, bu bütçelerin nasıl etkin kullanılacağı büyük bir soru işaretiydi.
İşte DSRB, bu devasa harcamaların silah üretimi, siber güvenlik ve kritik altyapı projelerine daha hızlı aktarılmasını sağlayacak bir köprü görevi görecek.
Banka, kurucu üyelerinin yüksek kredi notlarından güç alarak uluslararası piyasalardan oldukça düşük maliyetlerle borçlanacak. Elde edilen bu kaynaklar;
• Silah ve mühimmat üretim tesislerinin genişletilmesinde,
• Siber güvenlik ve kritik altyapı yatırımlarında,
• Finansmana erişimde zorluk yaşayan küçük ve orta ölçekli (KOBİ) savunma tedarikçilerinin desteklenmesinde kullanılacak.
NEDEN YENİ BİR BANKA?
Son yıllarda küresel savunma harcamaları rekor kırsa da özellikle Avrupa'daki birçok ticari banka, sigorta şirketi ve fon, etik gerekçeler veya risk algısı nedeniyle savunma sektörüne mesafeli durmaya devam ediyor.
DSRB, ticari bankalara garanti vererek veya stratejik projeleri doğrudan fonlayarak bu finansman krizini çözecek.
KURUCU ÜLKELER VE OPERASYON TAKVİMİ
Kanada'nın Montreal kentinde yapılan başarılı müzakerelerin ardından Ankara'da resmiyet kazanan oluşumda şu an için 10 ülke yer alıyor: Kanada, Türkiye, Ukrayna, Lüksemburg, Arnavutluk, Belçika, Yunanistan, Letonya ve Romanya. Ayrıca ABD ve Almanya gibi yüksek bütçeli diğer NATO üyelerinin de girişimi yakından izlediği ve ilerleyen dönemde katılabileceği belirtiliyor.
Jeopolitik risklerin zirve yaptığı bu dönemde, kurucu liderler bürokratik süreçleri hızlandırarak bankayı 2027 yılı gibi erken bir tarihte tamamen faaliyete geçirmeyi hedefliyor.
"OYUNUN KURALLARINI DEĞİŞTİRİYORUZ"
Girişime öncülük eden Kanada Başbakanı Mark Carney, zirvede yaptığı açıklamada yeni bankanın stratejik önemini şu sözlerle özetledi:
"Müttefiklerimiz savunma yatırımlarını artırıp kritik ekipman üretimini hızlandırırken, büyük ölçekli kamu ve özel sermayeyi harekete geçirme ihtiyacı kaçınılmazdı. Montreal'deki müzakerelerin ardından bugün Ankara'da ortak kararımızı mühürledik. Bu banka, kolektif güvenliğimizin finansmanında özel sermayeyi daha hızlı devreye sokacak ve oyunun kurallarını değiştirecek."
ELEŞTİRİLER VE DİĞER İŞ BİRLİKLERİ
Yeni banka hamlesi savunma sanayiinde büyük bir heyecan yaratsa da bazı analistler, AB ve NATO bünyesinde benzer finansal araçların zaten mevcut olduğunu belirterek "mükerrer yapı" eleştirisinde bulundu.
Destekçiler ise bankanın mevcut araçları taklit etmeyeceğini, aksine onları tamamlayarak bürokrasiyi azaltacağını savunuyor.
Öte yandan zirvede hareketlilik sadece bu bankayla sınırlı kalmadı; Finlandiya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Polonya da ortak savunma yatırımları ve tedarik süreçlerini hızlandırmak adına kendi aralarında yeni bir iş birliği planı açıkladı.