Türkiye'de kiralık konut piyasasında yaşanan sorunlar giderek derinleşiyor. Bakımsız, rutubetli, tesisatı sorunlu ve duvarları dökülen evler, bakımlı dairelerle aynı kira seviyelerinde ilanlara çıkarken; onarım masraflarının da kiracıya yüklenmesi, taşınma, depozito ve emlakçı giderleriyle birlikte barınma maliyetini daha da artırıyor.
Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde öğrenciler ve dar gelirli kesimler kiralık konut bulmakta zorlanırken, sektör temsilcileri piyasada acil düzenleme ihtiyacına dikkat çekiyor.
TÜRKİYE'DE KİRALIK KONUTLAR İÇİN YASAL STANDART YOK
Türkiye'de kiraya verilecek bir konutun hangi koşulları taşıması gerektiğine dair bağlayıcı bir yasal standart bulunmuyor. Bu nedenle elektrik tesisatından su kaçaklarına, yapısal güvenlikten sağlık koşullarına kadar pek çok unsur denetlenmeden evler kiraya verilebiliyor.
Türkiye Gazetesi'nin haberine göre, Avrupa'nın birçok ülkesinde kiralık konutlar için asgari yaşam standartları uygulanıyor. ABD'de ise bu kurallar yasal zorunluluk kapsamında bulunuyor. Ayrıca birçok ülkede kiracı çıktıktan sonra yapılacak tadilatlar sigorta şirketleri tarafından karşılanıyor. Türkiye'de ise bu süreç büyük ölçüde ev sahibinin inisiyatifine bırakılmış durumda.
"PİYASA BU DİYEREK YÜKSEK KİRA İSTİYORLAR"
Emlak danışmanı Serdar Kurtoğlu, mevcut tablonun emlakçılar açısından da sorun yarattığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Bazen eve girdiğimizde biz bile şaşkınlık yaşıyoruz. Müşteriler çoğu zaman bizi suçluyor. Oysa fiyatı belirleyen kişi ev sahibi. Herhangi bir masraf yapmadan 'piyasa bu' diyerek yüksek kira talep edebiliyorlar. Kiralanamayacak evler ilan sitelerine konulduğunda sanki makul bir seçenekmiş gibi görünüyor."
BAKIM MASRAFLARI KİRACIYA YÜKLENİYOR
Şehir planlama uzmanı Dr. Fikret Aktürk, kiralık konutlardaki bakım ve onarım yükünün kiracılara bırakılmasının özellikle dar gelirli vatandaşları olumsuz etkilediğini vurguladı. Bu durumun ekonomik eşitsizlik yarattığını belirten Aktürk, insanların daha güvenli ve nitelikli semtlere taşınamadığını, bunun da uzun vadede toplumsal refahı düşürdüğünü ifade etti. Aktürk, kiralık konut piyasasında standartların belirlenmesi ve denetimlerin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
EV SAHİPLERİ DE SİSTEMDEN ŞİKAYETÇİ
Kiralık konut piyasasındaki sorunlar yalnızca kiracıları değil, ev sahiplerini de etkiliyor. Ev sahipleri, bazı kiracıların eve verdikleri zararlar nedeniyle yüksek onarım masraflarıyla karşı karşıya kaldıklarını, kira gelirinin önemli bir kısmının bakım, tadilat ve vergi giderlerine gittiğini dile getiriyor.
Gayrimenkul hukuku uzmanları ise depozito ve sözleşme maddelerinin pratikte yetersiz kaldığını, artan onarım maliyetlerinin depozitoyla karşılanamadığını belirtiyor. Hasar tespit süreçlerinin zahmetli, hukuki süreçlerin ise uzun sürmesi sorunu daha da büyütüyor.
ÇÖZÜM ÖNERİSİ: BAĞIMSIZ EKSPERTİZ RAPORU
Uzmanlara göre çözüm; kiraya verilecek konutlar için standart denetimlerin zorunlu hale getirilmesi ve kiracı çıkışında bağımsız ekspertiz raporunun uygulanması. Bu adımın hem kiracı hem de ev sahibi açısından daha adil ve sürdürülebilir bir sistem oluşturabileceği ifade ediliyor.
