Ekonomist ve yorumcu Tunç Şatıroğlu, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın para politikasını sert bir dille eleştirdi. Şatıroğlu, döviz kurunun serbest bırakılmadığı ve faizin yeterince yüksek tutulmadığı dönemde alınan kararların Türkiye'yi ödemeler dengesi kriziyle karşı karşıya bıraktığını öne sürdü.
Faiz ve Kur Politikası Tartışması
Şatıroğlu'na göre döviz kuru serbest ve faiz yeterince yüksek olsaydı Türkiye ödemeler dengesi krizine girmeyecek, enflasyon da tek haneye inecekti. Ekonomiste göre bu tablonun önüne geçilebilseydi carry trade'e de gerek kalmayacaktı.
Carry Trade'in Faturası
İktisatçı Ömer Rıfat Gencal'ın hesaplamalarına göre 2024 başından bu yana Türkiye'ye giren yaklaşık 20 milyar dolarlık carry trade sermayesi, 2,25 yılda dolar bazında reel yüzde 66 getiri sağladı. Bu getirinin Türkiye'ye maliyeti ise yaklaşık 13 milyar dolar olarak hesaplandı.
Şatıroğlu, tüm bu verilere dayanarak Merkez Bankası'nın yanlış yaptığını açıkça ifade etti.
Mevcut metinde "Carry trade, yabancı yatırımcıların..." diye başlayan kısa açıklama var. Onu şişirip ayrı ara başlık yapıyorum:
Carry Trade Nedir, Türkiye'yi Nasıl Etkiler?
Carry trade, yatırımcıların faizin düşük olduğu bir ülkeden ucuza borçlanıp bu parayı faizin yüksek olduğu başka bir ülkeye yatırarak aradaki farktan kâr ettiği bir stratejidir. Örneğin Japonya'da yüzde 0,5 faizle borçlanan bir yatırımcı, bu parayı Türkiye'de yüzde 40 faizli bir enstrümana yatırırsa teorik olarak büyük bir getiri elde eder.
Türkiye bu strateji için son yıllarda oldukça cazip bir ülke haline geldi. Yüksek enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan sıkı para politikası faizleri yukarı çekti. Yüksek faiz ise yabancı sermayeyi Türk lirasına yöneltti. Kısa vadede bu sermaye girişi döviz kurunu baskı altında tutuyor ve cari açığın finansmanına katkı sağlıyor.
Ancak bu tablonun iki keskin tarafı var. Yabancı yatırımcılar kârlarını dolar olarak ülkelerine götürürken Türkiye ciddi bir kaynak transferi yaşıyor. Üstelik bu sermaye yapısı gereği kırılgan. Küresel risk iştahının azaldığı ya da Türkiye'deki faiz avantajının daraldığı dönemlerde yabancı yatırımcılar hızla çıkış yapabiliyor. Bu ani çıkışlar döviz kurunda sert dalgalanmalara ve finansal istikrarsızlığa yol açabiliyor. Nitekim Türkiye geçmişte bu tür sermaye kaçışlarının yarattığı krizleri defalarca yaşadı.