Mart ayı Wall Street için kabus gibi geçti. Nasdaq, çeyreği yüzde 7 düşüşle kapattı; bu, yüzde 10'dan fazla değer kaybeden 2022'nin ilk çeyreğinden bu yana en kötü performans. Aylık bazda ise endeks yüzde 5 geriledi.
Bu rakamlar tek başına bile çarpıcı. Ama asıl soru şu: Bu çöküşün arkasında ne var ve buradan nereye gidilir?
BİRİNCİ DARBE: İRAN SAVAŞI VE HÜRMÜZ KRİZİ
ABD ile İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş ve Hürmüz Boğazı'nın neredeyse tamamen abluka altına alınması piyasaları ay boyunca baskı altında tuttu. Dünya ham petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği bu dar su yolunun kapanması küresel enerji piyasalarını sarstı.
Sonuç doğrudan hissedildi. Brent ham petrolü Mart ayında tarihin en büyük aylık yüzdelik artışını kaydederek yüzde 60'ın üzerinde yükseldi ve bir Kuveyt tankeri saldırısının ardından varil fiyatı 118 dolara ulaştı.
Petrol bu kadar hızlı yükselince teknoloji hisseleri iki taraftan sıkıştı. Bir yanda enerji maliyetleri artan veri merkezleri ve tedarik zincirleri, diğer yanda enflasyon korkusuyla yükselen tahvil getirileri. Yükselen iskonto oranları, gelecekteki kazançlarına göre fiyatlanan yüksek büyümeli teknoloji şirketlerini doğrudan vurdu; faizlerdeki 50 baz puanlık artış, beş ila on yıl sonraya projeksiyon yapılan kazançların bugünkü değerini yüzde 10 ila 20 oranında aşağı çekebilir.
İKİNCİ DARBE: BÜYÜK TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİNE SERT SATIŞ
Nasdaq'ın düşüşü homojen değildi. Endekste en ağır baskıyı yapay zeka ile özdeşleşen dev isimler hissetti.
Nvidia yüzde 4,2 gerilerken Alphabet yüzde 3,4, Tesla ise yüzde 3,6 değer kaybetti. Yedi büyük teknoloji hissesini takip eden Roundhill Magnificent Seven ETF, Nasdaq'ın Ekim zirvesinden bu yana yüzde 17 geriledi.
Microsoft'un durumu ise ayrıca dikkat çekti. Microsoft, Salı günü yüzde 3,1 toparlanmasına rağmen 2008 finansal krizinden bu yana en kötü çeyreklik performansını sergiledi; hisseler ilk çeyrekte yüzde 23 değer kaybetti.
Meta'nın tabloya katkısı da farklı bir kanaldan geldi. Meta Platforms, genç kullanıcılara verilen zarardan sorumlu tutulduğuna dair iki mahkeme kararının ardından yüzde 8 düştü; bu gelişme şirketin reklam modelini yeniden yapılandırmak zorunda kalabileceği endişelerini beraberinde getirdi.
ÜÇÜNCÜ DARBE: YAPAY ZEKA SORGULANMAYA BAŞLADI
Yıllarca Nasdaq'ı taşıyan yapay zeka rüzgarı da bu çeyrekte yön değiştirdi.
Yıllardır üretkenliği dönüştüreceği vaadi üzerine piyasayı sürükleyen teknoloji ve yapay zeka hisseleri bir duraksama dönemine girdi. Yapay zekanın iş modellerini bozacağı kaygısı yazılım şirketlerini sarstı; büyük teknoloji şirketlerinin veri merkezlerine yüklediği yüz milyarlarca dolarlık yatırımın ne zaman geri döneceği sorusu ise yanıtsız kalmaya devam etti.
Bu tablonun tam tersinde enerji, hammadde ve temel tüketim malları sektörleri yer alıyor. S&P 500 içinde bu yılın en iyi performans gösteren üç sektörü bunlar oldu; enerji sektörünü takip eden bir ETF yüzde 25 değer kazanırken teknoloji ETF'i yaklaşık yüzde 3,6 geriledi.
AMA TARİH FARKLI BİR ŞEYLER SÖYLÜYOR
Bütün bu karanlık tabloya rağmen uzun vadeli veriler, düzeltme dönemlerinin kalıcı olmadığını ortaya koyuyor.
Son 15 yılda Nasdaq, rekor zirvesinden yüzde 10'un üzerinde düşerek düzeltme bölgesine girdiği günleri izleyen 12 aylık dönemlerde ortalama yüzde 22 getiri sağladı. Endeks bu süre zarfında toplam 12 kez düzeltme yaşadı ve çoğu kez kayıplarını hızla telafi etti.
Kısa vadeli iyimserlik için de somut bir sinyal geldi. İran Cumhurbaşkanı'nın belirli güvenceler karşılığında bölgesel çatışmaya son vermeye açık olduğuna dair haberler üzerine S&P 500 yüzde 3, Nasdaq ise yüzde 3,5 yükseldi; Dow Jones yüzde 2,6 artarak Mayıs'tan bu yana en iyi seansını yaşadı.
Tek bir haber borsayı bu kadar hızlı tersine çevirebiliyorsa, asıl baskının ne kadar kırılgan bir zeminde durduğu da ortada demektir.
BUNDAN SONRA NE OLUR?
Piyasanın yönü büyük ölçüde Orta Doğu'daki gelişmelere bağlı. Piyasa stratejistleri "tüm gözler petrol fiyatına ve Orta Doğu'dan gelecek haberlere çevrilmiş durumda; bölgedeki gerilim azaldıkça ya da arttıkça piyasalar da aynı yönde hareket edecek" diyor.
Fed de denklemin kritik bir parçası. Faiz indirimlerine dair beklentiler güçlenirse teknoloji hisseleri için yeniden rüzgar dönebilir. Ama petrol yüksek kalmaya devam ederse ve enflasyon yeniden alevlenirse Fed'in eli kolayca hareket edemez.
Nasdaq şu an iki senaryonun tam ortasında duruyor. Tarih düzeltmelerin geçici olduğunu söylüyor. Jeopolitik ise başka bir şey söyleyebilir.
Kaynak: CNN Business, NBC News, Reuters, U.S. News, BBN Times, Motley Fool
