Ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve tıkanan kamu borçları, devletleri radikal finansman arayışlarına itiyor.
Bu doğrultuda en dikkat çekici hamle, Güney Amerika’nın en büyük ekonomilerinden biri olan Arjantin’den geldi.
Hükümet, milyarlarca dolarlık borç yükünü hafifletmek ve ülkeye acil döviz girişi sağlamak amacıyla "altın pasaport" (yatırım karşılığı vatandaşlık) programını masaya yatırdı.
Benzer bir nakit arayışı, okyanusun diğer tarafında, ABD’de de yankı buluyor.
ARJANTİN PASAPORTU KAÇ PARA? İŞTE MASADAKİ TASLAK
2020 yılındaki büyük borç yapılandırmasının ardından uluslararası sermaye piyasalarında aradığı güveni tam olarak bulamayan ve taze paraya sıkışan Arjantin, taslak bir düzenleme hazırladı.
Henüz üzerinde çalışılan ve nihai şartları değişebilecek olan programa göre yabancı yatırımcılara iki farklı seçenek sunulacak:
• Bağış Seçeneği: Arjantin hükümetine yaklaşık 500 bin dolarlık geri ödemesiz bir bağış yapanlar doğrudan vatandaşlık hakkı kazanabilecek.
• Tahvil Seçeneği: Bağış yapmak istemeyenler ise yaklaşık 1 milyon dolar değerinde faizsiz devlet tahvili satın alarak Arjantin vatandaşı olabilecek.
OTURMA ZORUNLULUĞU YOK, 170 ÜLKEYE VİZESİZ SEYAHAT VAR
Arjantin’in bu hamlesini uluslararası arenada cazip kılan en büyük unsur, ülkenin pasaport gücü. Arjantin pasaportu, dünya genelinde yaklaşık 170 ülkeye vizesiz seyahat imkânı tanıyor.
Dahası, hazırlanan taslakta yatırımcılar için ülkede ikamet etme (oturma) şartı aranmıyor.
Bu durum, özellikle vergi yükümlülüklerinden kaçmak isteyen veya kendi ülkelerindeki siyasi kutuplardan, güvenlik kaygılarından bunalan ABD ve Avrupa merkezli milyonerlerin iştahını kabartıyor.
GÜVENLİK VE HUKUK DUVARI: "VATANDAŞLIK PARAYLA SATILAMAZ"
Program daha yasalaşmadan Arjantin'de hukuki bir kaosun fitilini ateşledi.
Geçen yıl mevzuatta bazı ön hazırlıklar yapılmış olsa da muhalif hukukçular, vatandaşlık verme yetkisinin sadece Kongre’ye ait olduğunu belirterek karara itiraz ediyor.
Eski vatandaşlık yetkilileri ise bu tarz kontrolsüz adımların ülkenin uluslararası itibarını zedeleyeceği ve kara para aklama trafiğini büyüteceği uyarısında bulunuyor.
Dünyada da bu sisteme karşı ciddi bir direnç var. Avrupa Birliği Adalet Divanı, Malta’nın benzer bir programını hukuka aykırı bulmuş; Kıbrıs, Bulgaristan ve İngiltere ise kara para ile güvenlik riskleri nedeniyle yatırım yoluyla pasaport/oturum verme uygulamalarına tamamen kilit vurmuştu.
TRUMP’TAN 5 MİLYON DOLARLIK "GOLD CARD" ÖNERİSİ
Yatırım karşılığı vatandaşlık tartışması sadece Arjantin ile sınırlı değil. ABD'de Donald Trump yönetimi, mevcut göçmen yatırımcı vizesi (EB-5) sistemini rafa kaldırarak yerine "Gold Card" (Altın Kart) adında bir sistem getirmeyi tartışıyor.
Bu öneriye göre ABD hükümetine doğrudan 5 milyon dolar nakit ödeme yapan yabancı zenginlere anında oturma hakkı ve vatandaşlığa giden hızlı bir yol sunulacak.
Trump yönetimi bu adımla kamu gelirlerini astronomik düzeyde artırmayı hedeflerken, muhalefet ve uzmanlar sisteme sert tepki gösteriyor.
Göçmenlik sisteminin sadece zenginlerin hizmetine sunulması, etik tartışmaları ve güvenlik açıklarını beraberinde getirirken, uzmanlar bu tasarının Kongre onayından geçmesinin çok zor olduğunu belirtiyor.