Elektrik ve doğal gaz fiyatlarında beklenen artış hayata geçirildi. Mesken aboneleri için ortalama yüzde 25 zam yapılırken, elektriğin ardından doğal gazda da kademeli fiyatlandırma sistemine geçildi. Yeni düzenlemelerle birlikte hem enerji faturaları yükselirken hem de enflasyon üzerindeki etkiler yeniden gündeme geldi.
FATURALARA YÜZDE 25 ZAM, KADEMELİ SİSTEM DEVREDE
Yapılan düzenlemeyle birlikte elektrik ve doğal gazda mesken aboneleri için ortalama yüzde 25 oranında fiyat artışı uygulanırken, doğal gazda da tüketim bazlı kademeli tarifeye geçildi. Yeni sistemde yüksek tüketimli haneler, normal tarifeye kıyasla yüzde 70'e varan daha yüksek fiyatlarla doğal gaz kullanacak.
Elektrik tarafında ise farklı abone gruplarına göre değişen oranlarda zam yapıldı. Buna göre mesken abonelerinde yüzde 25, alçak gerilimden bağlı kamu ve hizmetler sektöründe yüzde 17,5, sanayide yüzde 5,8 ve tarımsal faaliyetlerde yüzde 24,8 oranında artış gerçekleşti.
ENFLASYONA DOĞRUDAN ETKİ: 0,6 PUAN
Reuters'ta yer alan habere göre elektrik ve doğal gaz zammının nisan ayında enflasyona doğrudan 0,6 puan yükseltici etkisi olacak. Uzmanlar, kademeli tarife uygulamasının devreye girmesiyle bu etkinin bir miktar daha artabileceğini ve dolaylı etkilerle birlikte enflasyon üzerindeki baskının güçleneceğini belirtiyor.
Enflasyon sepetinde elektrik fiyatlarının yüzde 1,27, doğal gaz fiyatlarının ise yüzde 1,08 ağırlığa sahip olması, yapılan zamların genel fiyatlar üzerindeki etkisini daha da belirgin hale getiriyor.
SANAYİ VE ELEKTRİK ÜRETİMİNE DE ZAM
BOTAŞ tarafından yapılan açıklamaya göre doğal gaz fiyatları yalnızca hanelerle sınırlı kalmadı. Sanayi tüketicileri için ortalama yüzde 18,6, elektrik üretim santralleri için ise yüzde 19,4 oranında fiyat artışı gerçekleştirildi.
Elektrik üretim ve dağıtım maliyetlerindeki artış da nihai elektrik fiyatlarına yansıtıldı. Bu durumun, üretim maliyetleri üzerinden dolaylı olarak enflasyonu artırıcı etki yaratabileceği değerlendiriliyor.
SÜBVANSİYON YÜKÜ AZALTILMAK İSTENİYOR
Türkiye'de elektrik ve doğal gaz uzun süredir sübvansiyonlu fiyatlarla hanelere sunulurken, bu desteklerin bütçe üzerindeki yükü giderek artıyordu. Hükümetin, kademeli tarifeye geçişle birlikte hem tüketimi kontrol altına almayı hem de destekleri daha hedefli hale getirmeyi amaçladığı ifade ediliyor.
Geçtiğimiz yıl elektrik ve doğal gaz destekleri için yaklaşık 650 milyar lira harcama yapılırken, bu yıl için ayrılan bütçe 305 milyar lira seviyesine çekildi. Ancak İran savaşı gibi jeopolitik gelişmelerin enerji maliyetlerini artırması halinde bu tutarın yeniden yükselmesi bekleniyor.
YÜKSEK TÜKETEN DAHA FAZLA ÖDEYECEK
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın önceki açıklamalarına göre, doğal gaz kullanan abonelerin yaklaşık yüzde 12-13'ü belirlenen tüketim eşiklerinin üzerinde yer alıyor. Bu grup, yeni sistemle birlikte daha yüksek tarifeden fiyatlandırılacak.
Türkiye'nin doğal gazda büyük ölçüde ithalata bağımlı olması ve fiyatların önemli ölçüde petrol fiyatlarına endeksli belirlenmesi, küresel gelişmelerin iç piyasaya etkisini artırıyor. Özellikle İran savaşı gibi jeopolitik riskler, enerji maliyetlerinin yükselmesine ve bu maliyetlerin zamanla tüketiciye yansımasına neden oluyor.