Değerli metaller dünyasında oldukça nadir görülen ve piyasada ciddi bir fiziki arz sıkışıklığına işaret eden "geriye doğru fiyatlama" durumu, altın ve gümüş fiyatlarında dengeleri değiştiren temel faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Normal piyasa koşullarında altın ve gümüş gibi kıymetli metallerde vadeli işlem fiyatları, vade uzadıkça yükselir. Depolama, sigorta ve finansman gibi taşıma maliyetlerinin fiyata eklenmesiyle oluşan bu yukarı yönlü normal eğriye kontango adı verilir.
Ancak piyasada fiziki metale olan anlık talep aşırı yükseldiğinde veya arz kısıtlandığında bu yapı tersine döner. Geriye doğru fiyatlama durumunda:
• Spot veya yakın vadeli sözleşme fiyatları, daha ileri vadeli sözleşmelerin üzerinde işlem görmeye başlar.
• Piyasa oyuncuları, gelecekteki bir teslimat sözü yerine fiziki metale hemen sahip olmak için prim ödemeyi kabul eder.
• Bu durum bir fiyat tahmini değil, küresel tedarik ve dağıtım zincirindeki stres/sıkışma sinyalidir.
2025 YILINDA YAŞANAN ŞOKLAR
Kıymetli metallerde nadiren karşılaşılan bu tersine dönüş, son dönemde birkaç kritik gelişmeyle piyasaların gündemine geldi:
1. ABD Tarife Korkusu ve Rekor Altın Transferi (Aralık 2024 - Şubat 2025)
ABD'nin ithal külçe altına gümrük vergisi uygulayacağı endişesi, ticari aktörleri ABD topraklarına hızlıca fiziki altın sokmaya itti. COMEX (New York) vadeli işlemleri ile Londra spot fiyatı arasındaki fark (EFP) ons başına 50-60 dolar seviyesine tırmandı.
Yaşanan bu fiyatlama baskısı sonucunda, Londra'daki 400 onsluk külçeler İsviçre'de yeniden dökülerek COMEX standartlarına (100 ons ve 1 kg) getirildi.
Ocak 2025'te Londra kasalarından tek bir ayda 151 ton altın çıkışı gerçekleşti. Söz konusu gelişme, verilerin tutulmaya başlandığı 2016'dan bu yana görülen en keskin aylık çıkış oldu.
2. Ağustostaki Sınıflandırma Kararı ve Yeni Rekor (Ağustos 2025)
ABD Gümrük Teşkilatı'nın İsviçre menşeli altın külçelerini vergiye tabi bir kod altında yeniden sınıflandırdığı haberleri üzerine Londra-New York primi kısa süreliğine 125 doların üzerine çıktı.
Beyaz Saray'ın durumun "yanlış bilgi" olduğunu açıklayıp müdahale etmesiyle prim gerilese de, belirsizliğin fiziki piyasayı ne kadar hızlı kilitleyebileceği bir kez daha görüldü.
3. Gümüşte 40 Yılın En Sert Geriye Doğru Fiyatlama Sinyali (Ekim 2025)
Gümüş piyasasında 9 Ekim 2025 tarihinde ön vadeli sözleşmeler, sonraki vadeli sözleşmelerin 2,88 dolar üzerinde işlem gördü.
Son 40 yılın en keskin geriye doğru fiyatlaması yaşanırken, Londra gümüş kiralama oranları normalde %1'in altındayken %39'a fırladı. Piyasayı önden uyaran bu fiziki sıkışma sinyalinin ardından gümüş, 29 Ocak 2026'da 121,62 dolar ile tarihi zirvesini test etti.
YATIRIMCILAR İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Geriye doğru fiyatlama hareketi, doğrudan bir fiyat hedefi koymasa da kağıt üzerindeki türev sözleşmeler ile fiziki varlığın ayrıştığı anları gösterir.
Vadeli sözleşmeler veya tahsis edilmemiş hesaplar piyasa stresi altında karşı taraf riski taşırken; geriye doğru fiyatlama dönemi, tahsis edilmiş fiziki metale doğrudan sahip olmanın önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
Yasal Uyarı: Burada yer alan bilgi ve analizler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.