Stratejik hamlenin, Ankara’da düzenlenecek kritik NATO zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yapılacak ikili görüşmede resmen masaya yatırılması bekleniyor.
Haber kaynakları, sürecin henüz nihai bir satış veya resmi geri dönüş kararından ziyade, güçlü bir siyasi niyet beyanı aşamasında olduğunu vurguluyor. Trump ile Erdoğan'ın konuyu teknik bürokrasiye boğmadan, liderler düzeyinde çözmek adına bir mektup teatisi (karşılıklı mektup gönderimi) yöntemi üzerinde durduğu belirtiliyor.
Trump’ın geçtiğimiz günlerde Türkiye’ye yönelik savunma sanayisi adımları sorulduğunda, "Türkiye’yi memnun edecek bir şey yapabiliriz" açıklaması da bu iddiaları destekler nitelikte.
S-400’LER NE OLACAK?
Trump yönetiminin bu siyasi iradesine karşılık, Washington'daki hukuk koridorları ve ABD Kongresi'nde ciddi bir direnç söz konusu.
Hatırlanacağı üzere Türkiye, 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın aldığı gerekçesiyle F-35 programından çıkarılmış ve yaptırımlara maruz kalmıştı.
Pentagon ve Kongre'deki ortak kaygı halen güncelliğini koruyor: S-400 radar ve sensör altyapısının, F-35’in radara yakalanmama gibi hassas teknik verilerini kopyalayarak Rusya'ya sızdırma riski.
Yasal mevzuata göre Türkiye’nin programa dönebilmesi için S-400’lerin statüsünde somut bir değişiklik yapılması gerekiyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in haziran ayında yaptığı, "Türkiye'ye F-35 satışının Amerikan hukukuna uygun şekilde nasıl mümkün olabileceğine dair bir inceleme yürütüyoruz ve şartların yerine getirildiğinin sertifikalandırılması gerekiyor" açıklaması, yönetimin formül arayışında olduğunu teyit ediyor.
Masadaki muhtemel senaryolar arasında ise şunlar yer alıyor:
• Sistemin tamamen devre dışı bırakılması,
• S-400'lerin üçüncü bir ülkeye nakledilmesi,
• ABD denetiminde bir ara formül bulunması.
JET MOTORU SATIŞI YAKINLAŞMANIN İLK SİNYALİYDİ
F-35 iddiaları, aslında iki ülke arasında son dönemde esen yumuşama rüzgarlarının ilk halkası değil. Trump yönetimi, geçtiğimiz ay Türkiye’ye 700 milyon doların üzerinde bir değere sahip onlarca askeri jet motorunun satışı için Kongre’ye resmi bildirimde bulunmuştu.
Savunma analistleri, bu motor satışının F-35 kadar kompleks olmasa da askeri diplomasi kanallarının yeniden çalışmaya başladığının net bir göstergesi olduğunu belirtiyor.
ANKARA ZİRVESİ BİR "YÖN TAYİNİ" OLACAK
Türk savunma sanayi ve piyasalar da bu haber akışını yakından takip ediyor. Türkiye’nin F-35 programına (hem üretim zinciri hem de tedarikçi olarak) geri dönme ihtimali, Türk havacılık sektörü üzerindeki siyasi risk primini düşürebilecek bir potansiyele sahip.
Ancak uzmanlar temkinli: Trump’ın kişisel ve siyasi tercihleri, ABD'de yürürlükte olan sert yasaların ve Kongre direncinin doğrudan önüne geçemez.
Bu nedenle Ankara’da gerçekleşecek NATO Zirvesi'nden mucizevi bir "anında dönüş" kararından ziyade, S-400 krizini çözecek yeni bir diplomatik müzakere takviminin çıkması en güçlü olasılık olarak değerlendiriliyor.