Küresel hurma pazarı 2026 yılına 34,5 milyar dolarlık devasa bir hacimle girmeye hazırlanırken, sektörün merkezinde ciddi bir şeffaflık krizi patlak verdi. Özellikle lüks tüketim grubu olan Medjool hurmalarının tedarik zincirinde, İsrail'in boykotları aşmak için "menşe aklama" yöntemine başvurduğu iddia ediliyor.
Uluslararası raporlara göre İsrail yılda yaklaşık 35 bin ton hurma ihraç ediyor.
Ancak dikkat çekici olan nokta; bu üretimin sadece 8 bin 800 tonunun resmi sınırlar içindeki Arava Vadisi’nde gerçekleşmesi.
Geriye kalan yaklaşık yüzde 75’lik payın, uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen Batı Şeria’daki yerleşim birimlerinden sağlandığı öne sürülüyor.
AVRUPA PAZARINA "MASKELİ" GİRİŞ
Boykot ve yaptırımlardan kaçınmak isteyen bazı ihracatçıların, yerleşim birimlerinde üretilen ürünleri farklı yöntemlerle pazara sunduğu iddia ediliyor.
Hollanda ve Fransa gibi lojistik merkezlerinde ürünlerin paketleri değiştirilerek menşe bilgisi muğlaklaştırılıyor.
Ürünlerin zaman zaman Fas, Birleşik Arap Emirlikleri ve hatta "Filistin ürünü" etiketiyle raflara çıkarıldığı belirtiliyor.
Doğrudan ihracat yerine dolaylı yollar kullanılarak denetimlerin zayıfladığı Ramazan dönemleri fırsat kollanıyor.
AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜKETİCİ BASKISI
Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın 2019 kararına göre yerleşim birimlerinde üretilen ürünlerin açıkça belirtilmesi yasal bir zorunluluk.
Ancak Dünya Bankası verileri, Hollanda’daki hurmaların yarısının, Fransa’dakilerin ise üçte birinden fazlasının hala İsrail kaynaklı olduğunu gösteriyor.
Birleşik Krallık merkezli perakende devi Co-op Group, yoğun tüketici baskısı ve etik kaygılar nedeniyle aralarında İsrail’in de bulunduğu 17 ülkeden tedarikini durdurma kararı aldı.
MEDJOOL HURMALARI TÜRKİYE'DE SATILIYOR MU?
Medjool (Mecdül) hurması Türkiye'de hem fiziksel marketlerde hem de online platformlarda yaygın olarak bulunan ve oldukça popüler olan bir çeşit.
Piyasada en çok “Kudüs hurması” ismiyle bilinir. İri, etli ve yumuşak dokusuyla "premium" kategoride satılır.
Medine Mecdül ise Medine bölgesinde yetiştirilen Medjool türüdür. İsrail/Filistin kökenli olanlara göre biraz daha az etli olabilir ancak lezzet profili benzerdir.
Son yıllarda Ürdün ve Mısır'dan ithal edilen Medjool hurmaları da Türkiye pazarında ciddi bir pay sahibi olmaya başlamıştır.
UZMANLARDAN "ŞEFFAFLIK" ÇAĞRISI
Sektör temsilcileri ve tüketici izleme kuruluşları, özellikle premium kategorideki Medjool hurmalarını alan tüketicileri uyarıyor.
Aracı ülkeler üzerinden gelen veya üretim yeri net belirtilmeyen ürünlerde daha sıkı denetim ve şeffaflık talep edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
