Uzmanlar, küresel ısınmanın başlıca tetikleyicilerinden biri olarak görülen sera gazı salımında gıda ve tarım sektörünün payına dikkat çekerken, Avrupa Birliği karbon ayak izi konusunda radikal bir adımı tartışıyor. Kırmızı ette uygulanan indirimli KDV'nin kaldırılması ve ete ek vergi getirilmesi gündeme gelirken, bu adımın AB'de hane başına yıllık ortalama gıda harcamasını yaklaşık 109 euro artırması bekleniyor.
Dünya Gazetesi'nde yer alan habere göre, uzmanlar, fosil yakıt kullanımının ardından en büyük sera gazı kaynağının gıda ve tarım sektörü olduğunu belirtiyor. Özellikle sığır ve kuzu etinin yüksek karbon ayak izi nedeniyle ciddi çevresel tahribata yol açtığına dikkat çekiliyor.
Bu tablo karşısında Avrupa'da, küresel ısınmayla mücadele kapsamında et üretimi ve tüketimini azaltmaya yönelik vergi seçeneği gündeme geldi. En basit ve uygulanabilir yöntem olarak ise "et vergisi" öne çıkıyor.
"NE KADAR FAZLA KARBONDİOKSİT VARSA, ÜRÜN O KADAR PAHALI OLMALI"
Potsdam İklim Araştırmaları Enstitüsü'nden (PIK) Charlotte Plinke, üretim sürecinde ortaya çıkan çevresel maliyetlerin ürün fiyatına yansıtılması gerektiğini savunarak,
"Ne kadar fazla karbondioksit salınımı varsa, ürün o kadar pahalı olmalı" dedi.
Ancak Plinke, çok sayıda farklı gıda ürünü için böyle bir sistem kurmanın kısa vadede son derece karmaşık ve uygulanması zor olacağını da kabul ediyor.
ET ÜRÜNLERİNDE KDV ARTIŞI UYGULANABİLİR
Araştırmalara göre, bu zorluklar nedeniyle et ürünlerine uygulanan KDV’nin artırılması en basit seçenek olarak öne çıkıyor.
Buna göre et ürünlerinin standart KDV oranına tabi tutulması, gıda tüketiminin çevreye verdiği zararı kategoriye bağlı olarak yüzde 3,48 ile yüzde 5,7 arasında azaltabilir.
University College London tarafından 2025'te yapılan bir başka çalışma ise, et ve süt ürünlerine tam oranlı KDV uygulanmasının, AB ülkelerinde haftalık tüketimi her iki gıda grubunda da kişi başına bir porsiyon azaltacağını ortaya koydu.
İngiltere'de ise bu azalmanın haftada iki porsiyona çıkabileceği belirtildi.
ET VERGİSİNİN HANELERE MALİYETİ NE OLUR?
Et ürünlerinde olası bir KDV artışı ya da vergi indiriminin kaldırılması, hane başına yıllık ortalama gıda harcamasını yaklaşık 109 euro artırıyor.
Ancak ek vergi gelirinin 83 eurosunun kişi başı geri ödeme yoluyla sosyal olarak telafi edilebileceği, böylece haneler için net maliyetin yıllık 26 euro seviyesinde kalacağı değerlendiriliyor.
TÜRKİYE'DE ET FİYATLARI NE KADAR?
Bu tartışmalar Türkiye'deki yüksek et fiyatlarını da yeniden gündeme getirdi. Türkiye'de kırmızı et fiyatları perakende raflarında kilogramda 600–1.000 TL bandına kadar çıkabiliyor.
