Şeker fiyatları, olumsuz hava koşulları, biyoyakıt talebi ve ihracat kısıtlamalarıyla yıl başından bu yana yüzde 25 artarak iki yılın zirvesine çıktı. Arz açığı riski büyüyor.
Küresel şeker piyasasında olumsuz hava koşulları, biyoyakıt üretimindeki artış ve ihracat kısıtlamaları arz endişelerini artırdı. Coface'ın analizine göre ham şekerin ton fiyatı yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 25 yükselerek 450 doların üzerine çıktı ve son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Küresel tarım piyasalarında şeker, diğer ürünlerden ayrışan bir performans sergiliyor. Yeni üretim sezonunun başlamasından bu yana S&P GSCI Tarım Endeksi yüzde 16 gerilerken şeker endeksinin yüzde 1 yükselmesi, piyasadaki arz baskısını ortaya koydu.
Uluslararası Şeker Örgütü, önceki sezonda 1,1 milyon ton arz fazlası veren küresel şeker piyasasında 2026/2027 sezonunda 200 bin tonluk arz açığı oluşmasını bekliyor. Başlıca üretici ülkelerdeki üretim sorunlarının derinleşmesi halinde açığın daha da büyüyebileceği değerlendiriliyor.
BREZİLYA'DA YAĞIŞLAR ÜRETİMİ OLUMSUZ ETKİLEDİ
Dünya şeker üretiminin yüzde 23,5'ini karşılayan Brezilya'da yoğun yağışlar hasat sürecini aksattı. Eylül ve ekim ayı başında etkili olan yağışlar, ülkenin şeker kamışı üretiminin yüzde 90'ından fazlasının gerçekleştirildiği Orta-Güney bölgesinde üretimi zorlaştırdı.
Yağışların yanı sıra şeker kamışındaki şeker oranının düşmesi de üretimi etkiledi. Mart-eylül döneminde işlenen şeker kamışı miktarı, önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 2,9 azalarak 510 milyon tona geriledi.
Küresel üretimde yüzde 16 paya sahip Hindistan'da da hava koşulları verim beklentilerini zayıflattı. Haziran-eylül döneminde etkili olan muson yağışlarının normal seviyenin yüzde 12,6 altında kalması, üretime ilişkin endişeleri artırdı.
Dünyanın beşinci büyük şeker üreticisi ve Brezilya'nın ardından ikinci büyük ihracatçısı Tayland'da ise üretimin yüzde 17 düşerek 10 milyon tonun altına inmesi bekleniyor.
Bu gelişmelerde etkili olan El Niño hava olayının olumsuz sonuçlarının en az 2027'nin ilk çeyreğine kadar devam edebileceği öngörülüyor. Avrupa Birliği'nde de yaz aylarında kaydedilen rekor sıcaklıkların şeker pancarı üretimini etkilemesi bekleniyor. AB'de üretimin yüzde 20 azalarak 13,5 milyon tona gerileyeceği tahmin ediliyor.
ETANOL ÜRETİMİ ŞEKER ARZINI DARALTIYOR
Şeker piyasasındaki arz baskısını artıran bir diğer gelişme ise şeker kamışının biyoyakıt üretiminde daha fazla kullanılması. Brezilya ve Hindistan, petrol ürünleri ithalatını azaltmak amacıyla benzine karıştırılan etanol oranlarını artırıyor. İran'daki savaşın ardından petrol fiyatlarında yaşanan yükseliş de etanol kullanımını daha cazip hale getiriyor.
Brezilya, temmuz ayında zorunlu etanol karışım oranını Ocak 2027'ye kadar geçerli olmak üzere yüzde 30'dan yüzde 32'ye yükseltti. Hindistan ise 2030 yılı için belirlediği yüzde 20'lik etanol karışım hedefine 2025'te ulaştı.
Brezilya'nın Orta-Güney bölgesinde sezonun ilk beş ayında şeker üretimine ayrılan şeker kamışının payı, geçen yıl yaklaşık yüzde 53 seviyesindeyken yüzde 47'nin altına indi. Ekim ortası itibarıyla şeker üretimi önceki sezonun aynı dönemine göre yüzde 14,6 azalırken etanol üretimi yüzde 4,3 arttı.
Şeker fiyatlarındaki yükselişin üreticilerin tercihlerini yeniden şekillendirebileceği belirtilse de mevcut arz açığının tamamen kapanmasının beklenmediği ifade ediliyor.
HİNDİSTAN'IN İHRACAT KISITLAMALARI PİYASAYI ETKİLİYOR
Hindistan'ın ihracat politikası da küresel şeker ticaretinde belirleyici unsurlar arasında yer alıyor. 2023 yılına kadar dünyanın ikinci büyük şeker ihracatçısı olan ülke, iç piyasadaki arzı korumak amacıyla dış satımını kademeli olarak azalttı. Hindistan, Mayıs 2026'da ihracatını neredeyse tamamen durdurdu.
Ülke yönetimi, 31 Ekim'e kadar 1 milyon ton ham şeker ithalatına izin veren tarife kontenjanı açarken 1 Kasım'dan itibaren şeker kamışının etanol üretiminde kullanılmasını yasakladı.
Bu kararlarla 2026/2027 sezonunda iç tüketime ayrılan şeker miktarının 28 milyon ton seviyesinde tutulması hedefleniyor. Hindistan'da 31 milyon tonluk üretimin 3 milyon tonu daha önce etanol üretimine ayrılıyordu.
KÜRESEL ŞEKER TİCARETİNDE BREZİLYA'NIN AĞIRLIĞI ARTIYOR
Hindistan'ın ihracatı kısıtlayan adımları, dünya şeker ihracatının yüzde 55'ini gerçekleştiren Brezilya'nın küresel ticaretteki ağırlığını artırdı.
Coface, ihracatın daha fazla Brezilya'ya bağımlı hale gelmesinin piyasayı yeni üretim aksaklıklarına karşı kırılganlaştırdığına dikkat çekiyor. Brezilya'da yaşanabilecek olumsuz hava koşulları veya üretim kayıplarının küresel arz üzerinde daha güçlü etkiler yaratabileceği değerlendiriliyor.
Üretici ülkelerdeki hava koşulları, biyoyakıt politikaları ve ihracat kısıtlamaları birlikte değerlendirildiğinde, 2026/2027 sezonunda küresel şeker piyasasında arz açığının gündemde kalması bekleniyor.
