ABD Yüksek Mahkemesi, cuma günü açıkladığı kararla Başkan Donald Trump’ın ulusal acil durum yasalarını kullanarak uygulamaya koyduğu kapsamlı gümrük vergilerinin çoğunu iptal etti. Başkanın dış politikayı vergiler üzerinden şekillendirme yetkisine adeta "dur" diyen bu karar, Trump yönetimi için ikinci döneminin en ciddi hukuki yenilgilerinden biri olarak kayda geçti.
Yüksek Mahkeme yargıçları, 6’ya 3 gibi net bir çoğunlukla, Trump’ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nı (IEEPA) kullanarak gümrük vergisi uygulama yetkisine sahip olmadığına hükmetti.
Başyargıç John Roberts tarafından kaleme alınan çoğunluk görüşünde, muhafazakar yargıçlar Neil Gorsuch ve Amy Coney Barrett’ın da liberal yargıçlarla aynı safta yer alması dikkat çekti.
Başyargıç Roberts, kararda şu sert ifadelere yer verdi:
"Başkan, sınırsız miktarda, sürede ve kapsamda gümrük vergilerini tek taraflı uygulama yetkisine sahip olduğunu iddia ediyor. Ancak yönetim, IEEPA’daki ifadelerin gümrük vergilerine uygulanabileceğine dair hiçbir yasal dayanak gösterememiştir."
HANGİ VERGİLER DÜŞTÜ, HANGİLERİ KALIYOR?
Mahkemenin bu kararı Trump’ın tüm gümrük vergisi mimarisini yıkmasa da iki kritik kategoriyi doğrudan geçersiz kıldı:
• Ülke Bazlı ve "Karşılıklı" Vergiler: Çin için yüzde 34, dünyanın geri kalanı için yüzde 10 olarak belirlenen taban seviyeli vergiler iptal edildi.
• Fentanil Önlemi Kapsamındaki Vergiler: Kanada, Çin ve Meksika’dan gelen bazı mallara "fentanil akışını engellemedeki başarısızlık" gerekçesiyle uygulanan yüzde 25’lik gümrük vergisi alt üst oldu.
• Hala yürürlükte olanlar: Farklı yasalar üzerinden yürütülen çelik ve alüminyum vergileri bu karardan etkilenmedi ve geçerliliğini koruyor.
TRUMP İÇİN NADİR BİR GERİ ADIM
Ocak ayında başlayan ikinci döneminden bu yana, 6-3'lük muhafazakar çoğunluğa sahip mahkemeden genellikle destek bulan Trump yönetimi için bu karar, "nadir görülen bir gerileme" olarak nitelendiriliyor.
Ancak uzmanlar, Trump’ın pes etmeyeceğini ve aynı vergileri farklı yasalar üzerinden yeniden devreye sokmaya çalışabileceğini öngörüyor.
Yargıçlar Clarence Thomas, Brett Kavanaugh ve Samuel Alito ise karara karşı kalarak muhalefet şerhi yazdılar.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
