ABD piyasalarında bireysel hisse senetlerine bağlı ve vade sınırı bulunmayan vadeli işlem sözleşmelerine onay çıkması, finans devleri ile düzenleyici kurumları karşı karşıya getirdi.
ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu’nun (CFTC), kripto para piyasalarından aşina olunan "vadesiz vadeli işlem" modelini hisse senedi piyasalarına taşıma hamlesi Wall Street'te büyük bir yargı mücadelesini tetikledi.
Uygun şartları sağlayan piyasalarda hisseye dayalı vadesiz kaldıraçlı kontratların önünü açan karara karşı geleneksel finans devleri hızla harekete geçti.
Borsa işletmecisi Cboe Global Markets ve piyasa yapıcı Citadel Securities’in öncülük ettiği Capital Markets Alliance, 3 Kasım tarihinde New York federal mahkemesine başvurarak söz konusu düzenleyici onayın yürütmesinin durdurulmasını ve iptal edilmesini talep etti.
VADESİZ SÖZLEŞMELER NEDEN TARTIŞMA YARATIYOR?
Geleneksel vadeli işlemlerden farklı olarak belirli bir bitiş (vade) tarihi barındırmayan bu sözleşmeler, yatırımcılara dayanak hisseyi fiziken satın almadan sadece fiyat dalgalanmalarına kaldıraçla pozisyon alma imkânı sunuyor.
Kripto ekosisteminde yoğun biçimde kullanılan mekanizma; düşük teminatlarla yüksek hacimli pozisyonlar açılabilmesi nedeniyle olası getirileri büyüttüğü gibi, terse dönen fiyat hareketlerinde sert sermaye kayıplarını da beraberinde getiriyor.
Ayrıca sözleşmelerde vade bulunmaması, taşıma maliyetlerinin sıfır olduğu anlamına gelmediği için yatırımcılar açısından uzun vadeli pozisyon riskleri barındırıyor.
CFTC Başkanı Michael S. Selig ise yaptığı savunmada, bu türev araçların ABD sınırları içerisindeki regüle piyasalara entegre edilmesinin yatırımcılara güvenli bir risk yönetim alternatifi sunacağını vurguladı. Selig, denetimsiz yabancı platformlara sermaye kaymasının engellenmesi için ürünlerin ABD regülasyon şemsiyesi altına alınmasının şart olduğunu belirtti.
DEVLERİN İTİRAZI: YATIRIMCI KORUMASI MI, DÜZENLEYİCİ YETKİ ÇATIŞMASI MI?
Capital Markets Alliance tarafından açılan davanın temelinde hem yatırımcı güvenliği endişeleri hem de ABD'nin iki dev regülatörü arasındaki yetki karmaşası yatıyor:
• SEC mi, CFTC mi? Davacı grup, söz konusu kontratların hukuki nitelik itibarıyla vadeli işlem değil, menkul kıymete dayalı takas sözleşmesi (security-based swap) sınıfına girdiğini öne sürüyor. Bu tez kabul edilirse denetim yetkisi CFTC'den çıkıp doğrudan Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) devredilecek. CFTC ise ürünlerin menkul kıymet vadeli işlemleri tanımında kaldığını ve mevcut kurallara uygun olduğunu savunuyor.
• Yasal Çerçeve ve Eşit Rekabet: Cboe CEO'su Craig Donohue, finansal inovasyonlara ya da yeni aktörlerin piyasaya girmesine karşı olmadıklarını; temel itirazlarının hisse senedi piyasalarında onlarca yıldır uygulanan yatırımcı koruma standartlarının gevşetilmesi riskinden kaynaklandığını vurguladı.
New York mahkemesinin vereceği ara karar, yalnızca kripto kökenli yenilikçi işlem platformlarının geleneksel hisse piyasasına girişini değil; Wall Street'teki borsa işletmecileri arasındaki dengeleri ve sermaye piyasalarının regülasyon mimarisini doğrudan şekillendirecek.
Kaynak: Reuters
