Türkiye'nin dünya altın ihracatındaki payı yüzde 72 geriledi. Altın ithalatına getirilen kota sonrası ihracat 2,6 milyar dolara düştü.
Türkiye'nin altın ticaretindeki konumuna ilişkin açıklanan veriler, küresel pazar ile yurt içi ihracat performansı arasındaki ayrışmayı ortaya koydu.
Ekonomim'den Yener Karadeniz'in haberinde yer alan çeyreklik dış ticaret verilerine göre Türkiye, dünya altın ihracatında 2023 sonunda sahip olduğu payın büyük bölümünü 2026'nın ilk çeyreği itibarıyla kaybetti.
Söz konusu gerileme, Ağustos 2023'ten bu yana uygulanan işlenmemiş altın ithalatı kotasının ihracatçılara yönelik etkilerini yeniden tartışmaya açtı.
TÜRKİYE'NİN ALTIN İHRACATINDAKİ PAYI YÜZDE 72 GERİLEDİ
2023 yılının son çeyreğinde küresel altın ihracatından yüzde 2,44 pay alan Türkiye'nin payı, 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 0,67'ye indi.
Aynı dönemde Türkiye'nin altın ihracatı 4 milyar 700 milyon dolardan 2 milyar 637 milyon dolara geriledi. Böylece ihracat değerindeki kayıp yüzde 43,9 olarak hesaplandı.
Küresel piyasada ise ters yönde bir gelişme yaşandı. Dünya altın ihracatının değeri 192,6 milyar dolardan 392,2 milyar dolara yükselerek yüzde 103,6 arttı.
Veriler, Türkiye'nin yalnızca küresel ticaretin büyüme hızının gerisinde kalmadığını, dolar cinsinden ihracatında da düşüş yaşadığını gösterdi.

ALTIN İTHALATINA KOTA NEDEN GETİRİLMİŞTİ?
Hazine ve Maliye Bakanlığı, cari açık üzerindeki baskıyı azaltmak amacıyla 7 Ağustos 2023'te işlenmemiş altın ithalatına aylık 12 tonluk kota uygulaması başlattı.
Kararın alındığı dönemde altın ithalatı, Türkiye'nin dış ticaret ve cari işlemler dengesi açısından önemli bir kalem haline gelmişti.
Ancak ithalat sınırlamasının ardından yurt içindeki fiziki altın fiyatları ile uluslararası fiyatlar arasında oluşan fark, özellikle mücevher üreticilerinin maliyetlerini etkiledi.
Bazı dönemlerde Türkiye'deki altının kilogram fiyatı, uluslararası piyasa fiyatının 12 bin dolar üzerine çıktı.
Bu durum ihracatçıların yurt dışındaki alıcılara rekabetçi fiyat sunmasını zorlaştırdı.

ALTIN İTHALATINDAKİ KOTA İHRACATI NASIL ETKİLEDİ?
Sektör temsilcileri, hammadde maliyetlerinin yükselmesi ve altına erişimde yaşanan sorunların uluslararası siparişleri olumsuz etkilediğini belirtiyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, ihracatçıların yaşadığı sorunları azaltmak için kota dağıtımında çeşitli değişikliklere gitti. Mücevher ihracatçılarının hammadde ihtiyacının karşılanması amacıyla bankalara özel kota tahsis edildi.
Dahilde işleme rejimi kapsamında yapılan işlenmemiş altın ithalatı ise genel kotanın dışında bırakıldı.
Bununla birlikte ihracattaki gerilemenin tamamını kota uygulamasıyla açıklamak mümkün değil. Altının küresel fiyatındaki değişimler, ticaretin yönü ve ihraç edilen ürünlerin bileşimi de sonuçları etkiliyor.

EKİM AYINDA MÜCEVHER İHRACATINDA YÜKSELİŞ
Türkiye'nin küresel altın ihracatındaki payı gerilerken daha güncel mücevher sektörü verilerinde toparlanma görüldü.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre ekim ayında mücevher ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 33,8 artışla 760,8 milyon dolara yükseldi.
Ocak-ekim dönemindeki toplam mücevher ihracatı ise yaklaşık 7,63 milyar dolar oldu.
Bu tutarın yaklaşık 3,46 milyar dolarını altın takı, 2,95 milyar dolarını ise altın külçe ihracatı oluşturdu.
Ancak mücevher sektörünün toplam ihracatı ile küresel altın ihracatı pazar payı farklı kapsam ve dönemleri içerdiğinden rakamlar doğrudan karşılaştırılamıyor.
Türkiye'nin önümüzdeki dönemdeki performansında, altın ithalatının kontrol altında tutulması ile üreticilerin uluslararası fiyatlarla rekabet edebilmesi arasındaki dengenin belirleyici olması bekleniyor.



