ABD/İsrail-İran savaşı ve Rusya’daki rafineri saldırıları akaryakıt piyasasını sıkıştırdı. Akdeniz’de rafineri marjı 78,5 dolara çıkarak benzin ve motorinde zam baskısını artırdı.
ABD/İsrail-İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda artan riskler ve Ukrayna'nın Rusya'daki rafinerilere yönelik saldırıları, küresel petrol ürünleri piyasasında arz endişelerini artırdı. Yaşanan gelişmeler benzin ve motorin fiyatlarını yukarı yönlü baskılarken, rafineri marjlarında da sert yükseliş yaşandı.
Akdeniz havzasında 27 Şubat'ta varil başına yaklaşık 27 dolar seviyesinde bulunan rafineri marjı, çatışmaların ardından mart ayında 47,5 dolara yükseldi. Marj, 8 Eylül'de ise 78,5 dolara kadar çıktı. Eylül ayındaki gün içi işlemlerde 81 dolar seviyesi de test edildi.
UKRAYNA SALDIRILARI ARZI SIKIŞTIRDI
Küresel petrol ürünleri piyasasında yeni arz kayıplarının ortaya çıkması marjların yüksek seviyelerde kalmasına neden oldu. Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarıyla rafinaj kapasitesinde yaşanan kayıplara, Moskova'nın akaryakıt ihracatına yönelik kısıtlamaları da eklenince arz endişeleri güçlendi.
Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) ağustos ayında yayımladığı rapora göre, küresel rafinerilerin ham petrol işleme miktarı temmuzda aylık bazda 1,8 milyon varil artmasına rağmen geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 5 milyon varil daha düşük kaldı. Deniz yoluyla yapılan petrol ürünü ticareti de yıllık bazda günlük 3,8 milyon varil geriledi.
Özellikle Rusya, Orta Doğu ve Asya'dan motorin ihracatının günlük 1,3 milyon varil azalması, küresel deniz yoluyla motorin ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine denk gelen bir kayıp oluşturdu. IEA, sıkı ürün piyasalarının Atlantik havzasındaki rafineri marjlarını temmuzda rekor seviyelere taşıdığını belirtti.
AVRUPA VE ABD'DE DE MARJLAR YÜKSELDİ
Küresel arz sıkışıklığı Avrupa ve ABD'deki rafineri marjlarına da yansıdı. Avrupa'da motorin rafineri marjı varil başına 78,91 dolara çıkarken, ABD'de motorin rafineri marjı ilk kez 100 dolar seviyesini aştı ve gün içi işlemlerde 108,02 dolarla rekor seviyeye ulaştı.
TÜRKİYE'DE AKARYAKIT FİYATLARINA BASKI
Rafineri marjlarındaki yükselişin Türkiye'deki benzin ve motorin fiyatları üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturması bekleniyor. Türkiye'de akaryakıt fiyatları serbest piyasa koşullarında belirlenirken, hesaplamalarda Akdeniz piyasasındaki petrol ürünleri fiyatları önemli rol oynuyor.
Türkiye benzin ihtiyacının tamamına yakınını yerli rafinerilerden karşılarken, motorin ihtiyacının yaklaşık yüzde 53'ünü yurt içi üretimden, yüzde 47'sini ithalat yoluyla karşılıyor.
Öte yandan Türkiye, küresel petrol fiyatlarındaki sert hareketlerin pompa fiyatlarına etkisini sınırlamak amacıyla 5 Mart'ta Eşel Mobil sistemini devreye almıştı. Sistem, uluslararası petrol fiyatlarındaki değişimin pompa fiyatlarına etkisini vergiler üzerinden dengelemeyi amaçlıyor.
