Küresel piyasaların en stratejik emtialarından biri olan bakırda tehlike çanları çalıyor. Yapay zeka veri merkezleri ve yeşil enerji dönüşümüyle patlayan talep, sınırlı arz kapasitesiyle çarpışıyor. Uzmanlar, küresel büyüme yeniden hız kazandığında fiyatların tutulamayacağı konusunda uyarıyor.
Sanayinin "kırmızı altını" olarak bilinen bakır, teknolojik dönüşümün merkezine yerleşirken, piyasalar arz-talep dengesizliğinin getireceği fiyat şoklarına hazırlanıyor.
Uluslararası piyasalarda bakırın libresi 5,96 dolar ile tarihi zirveleri zorlarken, S&P Global’in yayınladığı son rapor, krizin boyutunun 2040 yılına kadar derinleşeceğini ortaya koydu.
TEKNOLOJİ VE ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ TALEBİ YÜZDE 50 ARTIRACAK
S&P Global tarafından hazırlanan "Yapay Zeka Çağında Bakır: Elektrikleşmenin Zorlukları" başlıklı rapora göre, dünya genelinde elektrik tüketimi önümüzdeki 15 yıl içinde devasa bir artış gösterecek.
Özellikle yapay zeka teknolojilerinin gerektirdiği enerji yoğun veri merkezleri, elektrikli araçlar ve savunma sanayindeki modernizasyon, bakıra olan ihtiyacı körüklüyor.
Rapordaki çarpıcı veriler şöyle:
• Küresel bakır talebinin, bugünkü 28 milyon metrik ton seviyesinden, 2040 yılında 42 milyon metrik tona çıkarak yüzde 50 artması bekleniyor.
• Ancak madencilik sektörü bu hıza yetişemiyor. Gerekli yatırımlar yapılmazsa, 2040 yılında 10 milyon metrik tonluk devasa bir arz açığı oluşacak.
MADENCİLİKTE "17 YIL" ÇIKMAZI
Arz krizinin temelinde madencilik sektörünün doğası yatıyor. Bir bakır madeninin keşfedilip üretime geçmesi ortalama 17 yıl sürüyor.
İzin süreçleri, çevresel değerlendirmeler ve halkla ilişkiler süreçleri bu süreyi uzatırken; enflasyon, düşen cevher kalitesi ve daha derin kazı gerekliliği maliyetleri yukarı çekiyor.
Güney Amerika gibi ana üretim merkezlerinde madencilik giderek daha karmaşık ve pahalı hale geliyor.
UZMAN GÖRÜŞÜ: "FIRTINA ÖNCESİ SESSİZLİK"
Konuyu değerlendiren Vadeli İşlem ve Emtia Piyasaları Uzmanı Zafer Ergezen, mevcut fiyat artışlarının sürpriz olmadığını, asıl hareketliliğin küresel büyüme toparlandığında yaşanacağını belirtti.
2025 yılından bu yana raporlara yansıyan arz sıkıntısına dikkat çeken Ergezen, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Talep artışına rağmen arzın buna ayak uyduramaması bilinen bir gerçekti. Şu an küresel büyüme yavaş olduğu için talebin fiyatlar üzerindeki tam etkisini göremiyoruz. Ancak Çin ekonomisi eski güçlü büyüme günlerine döndüğünde ve küresel çarklar hızlandığında, çok ciddi bir talep patlamasıyla karşılaşacağız. Bu durum, fiyatları mevcut seviyelerin çok daha üzerine taşıma potansiyeli taşıyor."
ÇİN FAKTÖRÜ BELİRLEYİCİ OLACAK
Ergezen'e göre yenilenebilir enerji ve elektrikli araç pazarının lideri konumundaki Çin, bakır piyasasının kaderini belirleyecek en önemli aktör.
Çin'de otomotiv sektörünün güçlü seyrinin bakır talebini canlı tuttuğunu belirten uzmanlar, faiz indirimleri ve ekonomik toparlanma sinyalleriyle birlikte gümüşteki talep artışının bakıra da sıçrayacağını öngörüyor.
Güney Amerika ve Avustralya'daki üretim kısıntıları arzı baskılarken, talebin istikrarlı artışı bakırın önümüzdeki yıllarda da en çok konuşulan yatırım araçlarından biri olacağını gösteriyor.
Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.
