BYD’nin Türkiye’de yapmayı planladığı dev yatırım büyük bir belirsizliğe sürüklendi. 1 milyar dolarlık yaptırım iddiası gündeme bomba gibi düştü.
Geçtiğimiz yıl Manisa’da 1 milyar dolarlık bütçeyle kurulacağı açıklanan fabrika projesinin askıya alındığı yönündeki haberler, Ankara-Pekin hattında "müeyyide" tartışmalarını beraberinde getirdi.
Çinli elektrikli otomobil devi BYD’nin taahhütlerini yerine getirmemesi durumunda, sağlanan muafiyetler ve teşvikler nedeniyle yaklaşık 1 milyar dolarlık dev bir ceza yaptırımı ile karşı karşıya kalabileceği iddia ediliyor.
ROTA MACARİSTAN’A DÖNDÜ, MANİSA TAKVİMİ BELİRSİZ
Temmuz 2024'te imzalanan anlaşma uyarınca BYD, Manisa’da yıllık 150 bin araç kapasiteli bir üretim tesisi ve AR-GE merkezi kurmayı hedefliyordu. Ancak BYD Başkan Yardımcısı Stella Li’nin yaptığı son açıklamalar, projenin tamamen durma noktasına geldiğini ortaya koydu.
Şirketin küresel stratejisinde önceliklerin değiştiğini belirten Li, şu anki birinci odaklarının Macaristan’daki yatırımlar olduğunu, ardından Avrupa’da ikinci bir üretim lokasyonu arayışına gireceklerini ifade etti. Türkiye fabrikası için ise belirlenmiş somut bir takvimin bulunmadığını dile getirdi.
GÖZLER BAKANLIĞA ÇEVRİLDİ: "ÜLKE ÇIKARLARI KORUNMUŞTUR"
Yatırımın askıya alınma sinyalleri üzerine, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın daha önce yaptığı uyarılar yeniden gündeme geldi. Bakan Kacır, BYD sürecinin yatırım teşvik mevzuatı kapsamında anbean izlendiğini vurgulamıştı.
Yatırımın tamamlanmaması senaryosunda yasal yaptırımların devreye gireceğini hatırlatan Bakan Kacır, şu ifadeleri kullanmıştı:
"Teşvik sistemimiz kapsamında desteklenen yatırımların öngörülen şekilde tamamlanmaması durumunda yatırımcılara uygulanacak müeyyideler mevzuatımızda düzenlenmiştir. Bu müeyyideler bahse konu yatırım için de geçerlidir. Bununla birlikte, teminat mekanizmaları ile de ülke çıkarlarımız korunmuştur."
FATİH ALTAYLI'DAN ÇARPICI İDDİA: "GEREKÇE ÇİN HÜKÜMETİ"
Konuyu köşesine taşıyan gazeteci Fatih Altaylı ise krizin perde arkasına dair çarpıcı bir iddiada bulundu. Anlaşma kapsamında BYD'ye, fabrika tamamlanana kadar Türkiye'ye ithal edeceği araçlar için yüzde 40'lık gümrük vergisi muafiyeti gibi çok önemli avantajlar sağlanmıştı.
Altaylı, Manisa'daki arazide henüz hiçbir somut adım atılmadığına dikkat çekerek, taahhütlerin çiğnenmesi durumunda BYD'ye yararlandığı teşvikler oranında, yani yaklaşık 1 milyar dolarlık bir ceza kesilebileceğini öne sürdü. Edinilen bilgilere göre Çinli otomotiv devi, yaşanan bu gecikmeyi ve takvim sapmasını "Çin hükümetinden gerekli izin ve onayların alınamaması" gerekçesine dayandırıyor.
Avrupa pazarında Macaristan hamlesiyle vites artıran BYD'nin, Türkiye'deki milyar dolarlık imzasının arkasında durup durmayacağı ve Ankara'nın olası bir çekilme kararına karşı uygulayacağı yaptırımların sertliği önümüzdeki günlerde netleşecek.
