Açılış ve kapanış seanslarında tek fiyat yöntemi uygulanır; fiyat, en fazla işlemin gerçekleşeceği seviyede belirlenir. Gün içinde ise sürekli işlem sistemi çalışır ve fiyat anlık arz-talep dengesine göre oluşur.
Borsa İstanbul’da işlem günü tek parça halinde ilerlemez. Gün içinde fiyat oluşumu farklı aşamalardan geçer ve özellikle açılış ile kapanış seansları fiyatın nasıl belirlendiği açısından kritik öneme sahiptir.
Birçok yatırımcı yalnızca gün içi fiyat hareketine odaklanır; ancak fiyatın nasıl oluştuğunu ve açılış–kapanış sisteminin nasıl çalıştığını bilmek, özellikle volatil dönemlerde büyük avantaj sağlar.
Günün Yapısı: Seans Bölümleri
Borsa İstanbul’da işlem günü genel olarak üç ana bölümden oluşur:
Açılış seansı (tek fiyat yöntemi)
Sürekli işlem bölümü
Kapanış seansı (tek fiyat yöntemi)
Açılış ve kapanışta uygulanan sistem ile gün içindeki sürekli işlem sistemi birbirinden farklıdır.
Açılış Seansı Nasıl Çalışır?
Açılışta işlemler hemen gerçekleşmez. Önce emirler toplanır. Yani yatırımcılar alım ve satım emirlerini girer, ancak sistem bunları anında eşleştirmez.
Bu aşamada:
Alış emirleri toplanır
Satış emirleri toplanır
En uygun eşleşme fiyatı hesaplanır
Bu sürece “tek fiyat yöntemi” denir.
Tek Fiyat Nasıl Belirlenir?
Sistem, en fazla miktarda işlemin gerçekleşeceği fiyat seviyesini hesaplar. Amaç, mümkün olan en yüksek hacimli ve dengeli açılış fiyatını oluşturmaktır.
Bu yöntem sayesinde:
Aşırı fiyat sapmaları engellenir
Gece gelen haberlerin etkisi dengelenir
Panik alım–satımın sert fiyat boşluğu yaratması önlenir
Eğer açılışta sürekli işlem sistemi olsaydı, ilk birkaç saniyede çok sert fiyat hareketleri görülebilirdi.
Açılışta Fiyat Neden Farklı Oluşabilir?
Gece boyunca gelen haberler, küresel piyasaların hareketi veya şirket özelinde açıklamalar açılışta fiyatın bir önceki kapanıştan farklı oluşmasına neden olabilir.
Örneğin:
ABD borsaları sert düşmüşse
Şirket bilançosu beklentinin altında gelmişse
Sektörel bir gelişme olmuşsa
Açılış fiyatı önceki kapanışa göre boşluklu (gap’li) oluşabilir.
Sürekli İşlem Bölümü Nedir?
Açılış eşleşmesi tamamlandıktan sonra sürekli işlem başlar. Bu bölümde fiyat:
Alıcı ve satıcının anlık eşleşmesiyle
Limit ve piyasa emirlerinin karşılaşmasıyla
Kademe yapısına göre anlık olarak değişir. Burada artık tek fiyat yoktur; fiyat her işlemle birlikte güncellenir. Gün içindeki yükselişler, düşüşler ve hacim hareketleri bu bölümde oluşur.
Kapanış Seansı Nasıl Çalışır?
Günün sonunda tekrar tek fiyat yöntemi uygulanır. Tıpkı açılışta olduğu gibi, kapanışta da önce emirler toplanır.
Bu aşamada:
Kapanışa yönelik alım–satım emirleri girilir
Sistem en fazla işlemi sağlayacak fiyatı hesaplar
Günün resmi kapanış fiyatı belirlenir
Kapanış Fiyatı Neden Önemlidir?
Kapanış fiyatı:
Endeks hesaplamalarında kullanılır
Günlük grafik mumunun kapanışını belirler
Fonların portföy değerini etkiler
Teknik analizde kritik referanstır
Bu nedenle kapanışa yakın dakikalarda hacim genellikle artar.
Kapanışta Hacim Neden Artar?
Kurumsal yatırımcılar, fon yöneticileri ve büyük portföy sahipleri pozisyon ayarlamalarını genellikle kapanışa yakın yapar. Çünkü günün resmi fiyatı kapanışla oluşur.
Ayrıca bazı yatırım stratejileri kapanış fiyatına göre çalışır. Bu yüzden kapanış seansı çoğu zaman günün en yoğun işlem dakikalarını içerir.
Açılış ve Kapanışta Yapılan Hatalar
En sık yapılan hatalar:
Açılışta panik işlem yapmak
İlk fiyatı trend başlangıcı sanmak
Kapanıştaki sert hareketi ertesi günün yönü olarak yorumlamak
Oysa açılış fiyatı çoğu zaman ilk tepkiyi gösterir, kesin yönü değil. Kapanış hareketi ise bazen portföy ayarlamasından kaynaklanabilir. Bu nedenle açılış ve kapanış hareketleri mutlaka hacim ve genel piyasa yönü ile birlikte değerlendirilmelidir.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
