Türkiye sermaye piyasalarını sarsan dev yatırım fonu krizi uluslararası basının odağına yerleşti. İngiltere merkezli dünyaca ünlü ekonomi dergisi The Economist, Türkiye'deki fon skandalını mercek altına aldığı analizinde çarpıcı uyarılarda bulundu.
Dergi, yüz binlerce yatırımcıyı mağdur eden sürecin yalnızca yerel piyasayı değil, Türkiye'nin "gelişmekte olan piyasa" (Emerging Markets) statüsünü ve İstanbul Finans Merkezi hedefini de doğrudan tehdit ettiğini yazdı.
"GERÇEK OLMAYACAK KADAR İYİ GETİRİLER VE BALONUN PATLAYIŞI"
İncelemesinde Türkiye'deki fiyat hareketlerinin boyutunu gözler önüne seren The Economist, bazı fon ve hisselerdeki yükselişlerin "gerçek olamayacak kadar iyi" göründüğünü belirtti.
• Sıra Dışı Rakamlar: Varlık yönetim şirketi Tera'nın ana fonunun 3 yılda yüzde 60.000’den fazla değer kazandığını aktaran dergi; Destek Finans Faktoring'in ise halka arzından 17 ay sonra yüzde 7.000'lik artışla Borsa İstanbul’un en büyük ikinci şirketi konumuna yükseldiğine dikkat çekti.
• Sistem Nasıl İşledi? Analizde; işlem hacmi sığ hisselerde fonlar aracılığıyla büyük pozisyonlar açıldığı, değerlenen hisselerin teminat gösterilerek borçlanıldığı ve yükselen getirilerle yeni yatırımcıların sisteme çekildiği bir mekanizma kurulduğu ifade edildi. Bir yetkilinin bu yapıyı "Ponzi benzeri" olarak tanımladığı aktarıldı.
FATURANIN BOYUTU: 30 MİLYAR DOLAR ERİDİ, 450 BİN MAĞDUR VAR
Dergi, likidite krizinin patlamasıyla birlikte piyasalarda yaşanan çöküşün bilançosunu da paylaştı:
• Sert Satış Dalgası: BIST ana endeksinin 16 Eylül'de yüzde 5'ten fazla gerilediği ve yalnızca iki işlem gününde piyasa değerinden yaklaşık 30 milyar doların eridiği kaydedildi.
• 131 Fon Tasfiye Ediliyor: Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) yaklaşık 18 milyar dolar büyüklüğe sahip 131 yatırım fonunu tasfiye etme kararının krizin devasa boyutunu kanıtladığı vurgulandı.
• Bekleme Riski: En az 450 bin yatırımcının birikimlerinin bir kısmını kaybetme veya paralarını alabilmek için uzun süre bekleme riskiyle baş başa kaldığı ifade edildi.
MSCI’DAN 'SINIR PİYASA' TEHDİDİ: TUNUS VE ROMANYA SEVİYESİNE İNİLEBİLİR!
Analizdeki en kritik uyarılardan biri de Türkiye'nin küresel piyasalardaki statüsüne yönelik oldu.
Uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI'ın, düzenleyici kurumların gerekli adımları atmaması halinde Türkiye'yi "gelişmekte olan piyasa" (Emerging Market) statüsünden, Tunus ve Romanya gibi ülkelerin yer aldığı "sınır piyasa" (Frontier Market) kategorisine düşürebileceği sinyalini verdiği hatırlatıldı.
SPK KURALLARI DEĞİŞTİRDİ, "ÇIKIŞ KAPILARI KAPANDI"
SPK'nın ağustos sonunda fonların tek bir hisseyi köşeye sıkıştıracak büyüklükte pozisyon almasını engellemek amacıyla yeni kurallar getirdiğini belirten The Economist, bu hamlenin ardından yöneticilerin ellerindeki hisseleri hızla satmaya başladığını ve çöküşün hızlandığını yazdı.
Dergi bu süreci, “Fiyatlar çöktü. Yatırımcılar çıkışa yöneldi. Ardından çıkış kapıları kapandı” cümleleriyle özetledi.
"VAHŞİ BATI" BENZETMESİ VE İSTANBUL FİNANS MERKEZİ HEDEFİ
Krizin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın öne çıkardığı İstanbul’u küresel bir finans merkezi yapma ve Körfez sermayesini çekme hedeflerine ağır bir darbe vurduğu değerlendirmesi yapıldı.
RBC BlueBay Asset Management’tan Timothy Ash’in görüşlerine de yer veren dergi, yabancı yatırımcıların Türk hisse senedi piyasasını zaten "Vahşi Batı piyasası" olarak gördüğünü aktardı.
