Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı ocak-eylül dönemi nakit gerçekleşmeleri, katlanan faiz ödemelerinin kamu finansmanı üzerindeki baskısını net bir şekilde ortaya koydu.
Kamuda harcamaları kısma adımlarıyla elde edilen faiz dışı fazlaya rağmen ilk dokuz ayda 2,2 trilyon liraya ulaşan rekor faiz ödemeleri, Hazine nakit dengesinin 1,9 trilyon lira açık vermesine yol açtı.
Hazine, devasa nakit açığının finansmanı ve vadesi gelen 3 trilyon liranın üzerindeki eski borçların itfası için yılın ilk dokuz ayında piyasadan 4,7 trilyon liraya yakın yeni borçlanmaya gitmek zorunda kaldı.
FAİZ ÖDEMELERİNDE REKOR ARTIŞ
Ekonomi gazetecisi Naki Bakır’ın analizine göre Hazine’nin nakit dengesindeki bozulmanın ana kaynağını faiz harcamaları oluşturdu:
• Gelirler ve Giderler: Yılın ilk dokuz ayında Hazine’nin nakit gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34,6 artışla 12 trilyon 340,3 milyar TL, nakit giderleri ise yüzde 31,2 artışla 14 trilyon 216,4 milyar TL olarak gerçekleşti.
• Faiz Dışı Denge Fazla Verdi: Faiz dışı harcamalar (yüzde 29,7 artışla 12 trilyon 27,8 milyar TL) enflasyona paralel seyretti ve geçen yıl 101,1 milyar TL açık veren faiz dışı denge bu yıl 312,5 milyar TL fazla verdi.
• Faiz Yükü Zirvede: Ancak faiz ödemeleri yıllık yüzde 40,1 artarak 2 trilyon 188,6 milyar TL ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Toplam giderler içinde faizin payı yüzde 14,2’den yüzde 15,4’e yükseldi.
• Nakit Açığı: 4,8 milyar liralık özelleştirme/fon girişine rağmen Hazine nakit dengesi 1 trilyon 871,3 milyar lira açık ile kapandı.
OVP TAHMİNLERİ AŞILABİLİR Mİ?
Orta Vadeli Program’da (OVP) 2026 yılının tamamı için öngörülen faiz ödemesi tahmini 2 trilyon 824,9 milyar TL seviyesinde bulunuyor.
Yılın ilk 9 ayında aylık ortalama 273,6 milyar TL olan faiz ödemesinin, OVP hedeflerini tutturabilmesi için son 3 ayda aylık ortalama 212,1 milyar TL’ye (toplamda en fazla 636,3 milyar TL) gerilemesi gerekiyor. Ancak yüksek iç borç döndürme oranları ve borçlanma ihtiyacı göz önüne alındığında, yıl sonu faiz gerçekleşmesinin OVP hedefini aşabileceği öngörülüyor.
İÇ BORÇLANMADA STRATEJİ DEĞİŞİKLİĞİ
Hazine, ilk dokuz ayda toplam 4 trilyon 694,7 milyar TL brüt borçlanma yaptı. Bu tutarın 3 trilyon 112,1 milyar TL’si vadesi gelen borçların anapara ödemelerinde kullanılırken, elde 1 trilyon 582,6 milyar TL net finansman kaldı.
Net borçlanmanın rekor açığı kapatmaya yetmemesi sebebiyle kasadan 199,5 milyar TL net nakit kullanımı yapıldı.
• İç Borçlandırma Yavaşlatıldı: Yüksek yerel faiz ortamında iç piyasayı sıkıştırmamak adına net iç borçlanma geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32,7 azalarak 1 trilyon 454 milyar TL düzeyinde kaldı.
• Dış Borçlanma Arttı: İç piyasadaki baskıyı hafifletmek amacıyla dış finansmana yönelen Hazine, 420 milyar liralık dış borç itfasına karşılık 548,6 milyar lira yeni dış borç aldı. Net dış borçlanma yüzde 19,2 artışla 128,6 milyar TL’ye yükseldi.
