TCMB'nin brüt döviz varlıklarında swap kaynaklı dövizlerin payı yüzde 67'den yüzde 7,7'ye geriledi. 2024'te hızlanan düşüşle swap işlemlerinin rezervlerdeki ağırlığı 59,3 puan azaldı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) döviz rezervlerinde son yıllarda yaşanan değişim, dikkat çekici boyutlara ulaştı. Bir dönem brüt döviz varlıklarının yüzde 67'sini oluşturan swap kaynaklı dövizlerin payı, son verilerde yüzde 7,7'ye kadar geriledi. Yaklaşık 59,3 puanlık değişim, Merkez Bankası'nın rezervlerini oluşturan kaynaklarda önemli bir dönüşüm yaşandığını ortaya koydu.
MERKEZ BANKASI REZERVLERİNDE SWAP PAYI YÜZDE 7,7'YE DÜŞTÜ
TCMB'nin brüt döviz varlıkları içerisinde swap işlemlerinden sağlanan dövizlerin ağırlığı son yıllarda önemli ölçüde azaldı.
2023 yılında yüzde 67'ye kadar yükselen swap kaynaklı dövizlerin payı, 2026 yılına ilişkin son verilerde yüzde 7,7 olarak hesaplandı.
Böylece söz konusu oran, önceki zirvesine kıyasla 59,3 puan gerilerken, oransal olarak yaklaşık yüzde 88,5 azaldı.
2024 YILINDA DENGELER DEĞİŞTİ
Swap işlemleriyle sağlanan dövizlerin TCMB'nin brüt döviz varlıkları içerisindeki payı, 2021 yılından 2024 yılının ilk aylarına kadar ağırlıklı olarak yüzde 50 ile yüzde 65 arasında seyretti.
2024 yılının ilk aylarında yeniden yüzde 65 seviyesine yaklaşan oran, takip eden dönemde hızla gerilemeye başladı.
Yılın ortalarına doğru yüzde 20'nin altına inen swap payı, 2024'ün sonlarına doğru yüzde 10-15 bandına kadar düştü.
2025 yılında da genel olarak yüzde 15'in altında kalan oran, bazı dönemlerde yüzde 5 seviyelerine kadar geriledi.
2026 yılında ise dönemsel dalgalanmaların ardından yeniden tek haneli seviyeler görüldü.
HER 100 DOLARLIK REZERVİN YALNIZCA 7,7 DOLARI SWAP KAYNAKLI
Merkez Bankası'nın rezerv yapısındaki değişim, 100 dolarlık brüt döviz varlığı üzerinden değerlendirildiğinde daha belirgin hale geliyor.
Swap payının yüzde 67 olduğu dönemde her 100 dolarlık brüt döviz varlığının 67 doları swap işlemlerinden kaynaklanıyordu.
Son verilere göre ise bu tutar 7,7 dolara kadar geriledi.
Söz konusu değişim, TCMB'nin brüt döviz varlıkları içerisindeki swap kaynaklı finansmanın ağırlığının önemli ölçüde azaldığını gösteriyor.
SWAP PAYININ AZALMASI NEDEN ÖNEMLİ?
Merkez bankalarının rezervlerinin değerlendirilmesinde yalnızca toplam büyüklük değil, varlıkların hangi kaynaklarla sağlandığı da önem taşıyor.
Swap işlemleriyle elde edilen dövizler, brüt rezervleri artırabilmesine rağmen belirli vadelerde geri verilmesi gereken yükümlülükler doğuruyor.
Bu nedenle swap kaynaklı dövizlerin rezervler içerisindeki payının azalması, rezervlerin finansman yapısı açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Ancak swap payındaki gerileme, tek başına rezervlerin aynı oranda arttığı veya Merkez Bankası'nın tüm döviz yükümlülüklerinin azaldığı anlamına gelmiyor.
SWAP NEDİR, SWAP HARİÇ NET REZERV NE ANLAMA GELİR?
Swap, tarafların belirli bir süre için farklı para birimlerini karşılıklı olarak değiştirdiği ve vade sonunda işlemi tersine çevirdiği finansal bir uygulamadır.
TCMB, swap işlemleri aracılığıyla Türk Lirası karşılığında döviz temin edebilir. Ancak bu dövizlerin sözleşme koşullarına göre ilerleyen dönemde geri verilmesi gerekir.
Swap hariç net rezerv ise net uluslararası rezervlerden ilgili swap yükümlülüklerinin çıkarılmasıyla hesaplanan göstergedir.
Bu veri, Merkez Bankası'nın swap finansmanından bağımsız rezerv pozisyonunun değerlendirilmesinde önemli göstergeler arasında yer alıyor.
(EKONOMİM)
