Küresel piyasalarda artan jeopolitik riskler ve petrol fiyatlarındaki yükseliş, mart ayında akaryakıt fiyatları üzerinde güçlü bir baskı oluşturdu. Ancak 4 Mart'ta yeniden devreye alınan eşel mobil sistemi sayesinde zamların önemli bir kısmı pompaya yansımadı. Hesaplamalara göre motorinde litre başına yaklaşık 17 lira, benzinde ise 12 liraya yakın maliyet artışı tüketiciye tam olarak yansıtılmadı. Eşelmobil sistemiyle bir depo mazotun (yaklaşık 50 litre) 830 lirasını devlet ödemiş oldu.
Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle petrol fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, akaryakıt fiyatlarında güçlü bir zam baskısı oluşturdu. Mart ayı boyunca maliyetlerde yaşanan artışın tabelaya çok daha sert yansıması beklenirken, 4 Mart itibarıyla devreye alınan eşel mobil sistemi bu artışların büyük kısmını sınırladı.
Türkiye Gazetesi'nde yer alan habere göre; Mart ayında akaryakıt fiyatlarındaki artan maliyet baskısı litre başına 7 liraya varan artışlar tabelaya yansıdı. Özellikle 20 Mart'ta motorinde 5 lirayı aşan, 24 Mart'ta ise 6,5 lirayı geçen zamlar gündeme geldi. Aynı dönemde benzinde de zamların bir kısmı sistem içinde eritildi. Yapılan fiyat ayarlamaları birlikte değerlendirildiğinde, tabelaya yansımayan toplam fark motorinde yaklaşık 17, benzinde ise 12 liraya kadar yaklaştı.
VERGİ DESTEĞİ OLMASA MOTORİN 94 BENZİN 73 TL OLACAKTI
Sistem kapsamında akaryakıtta oluşan artışın yüzde 75'ine kadar olan kısmı Özel Tüketim Vergisinden (ÖTV) karşılanırken, bu tablo, akaryakıtta oluşan zamların önemli bölümünün doğrudan tüketiciye yansıtılmadığını ortaya koydu. 4 Nisan itibarıyla motorin fiyatı yaklaşık 77 lira, benzin fiyatı ise 62-63 lira bandında oluştu.
Eşelmobil farkı ile sonrasında vergiden karşılandığı net biçimde ortaya konan zam kalemleri birlikte dikkate alındığında, motorinin litre fiyatının yaklaşık 94 liraya, benzinin ise 73 lira seviyesine çıkacağı hesaplanıyor.
830 LİRALIK İLAVE MALİYET ÖNLENDİ
Bu tablo, tabelada görülen fiyatların gerçek maliyet artışının altında kaldığını gösteriyor. Mazot tüketiminde litre başına yaklaşık 17 liralık fark dikkate alındığında, 50 litrelik bir depoda 830 liraya varan ilave maliyetin önüne geçildi. Bu da Türkiye'nin günlük 80 milyon litre mazot tüketiminde 1,3 milyar lira demek. Benzin tarafında ise 11 liralık fark bir depoda 500 liraya tekabül ederken, toplamda 187 milyon liralık bir maliyetin vatandaşın cebine yansımasının önüne geçildi. Mazot ve benzin her ikisi birlikte değerlendirildiğinde eşel mobil sistemiyle bir ayda yaklaşık 43 milyar liralık maliyet artışı devlet tarafından karşılandı.
MOTORİNE YENİ ZAM YOLDA
Petrol fiyatlarındaki yükselişin etkisi sürerken, motorin fiyatlarına yeni bir zam daha geliyor. Bu geceden itibaren geçerli olmak üzere motorinin litre fiyatına 7,65 TL zam yapılması bekleniyor. 7 lira 65 kuruşluk zammın tamamı tabelaya yansıyacak.
Zam sonrası fiyatların; İstanbul'da 85,12 TL, Ankara'da 86,25 TL, İzmir'de 86,52 TL
seviyesine yükselmesi öngörülüyor.
EŞEL MOBİL NEDİR?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışın tüketiciye doğrudan yansımaması için ÖTV'nin (Özel Tüketim Vergisi) azaltılması esasına dayanır. Böylece petrol veya döviz kaynaklı zamların bir kısmı devlet tarafından karşılanarak yükselen fiyatlar sınırlanır.
