DTÖ dünya ekonomisi için 2050 senaryolarını açıkladı. Ticaret işbirliği 3 trilyon dolar kazandırabilirken zayıflaması yüzde 10'luk fırsat kaybı yaratabilir.
Dünya Ticaret Örgütü, "Dünya ticareti için kritik bir dönüm noktası" başlığıyla yayımlanan Dünya Ticaret Raporu 2026'nın ayrıntılarını paylaştı.
Raporda küresel ticaret sisteminin geleceğine ilişkin üç senaryo oluşturulurken, ülkelerin atacağı adımların dünya ekonomisinin önümüzdeki 25 yılı üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceği ortaya konuldu.
DTÖ verilerine göre küresel mal ticaretinin yaklaşık yüzde 72'si halen örgütün kuralları çerçevesinde gerçekleşiyor. Bu oran iki yıl önce yüzde 80 seviyesindeydi.
2050'YE KADAR 3 TRİLYON DOLARLIK KAZANÇ
DTÖ'nün ilk senaryosunda çok taraflı ticaret sisteminin güçlendirilmesi ele alındı.
Kapsamlı pazar taahhütleri, dijital ticaret ve hizmetlere yönelik yeni kurallar ile daha geniş bir üyelik yapısının hayata geçirilmesi halinde küresel GSYH'nin 2050'ye kadar yüzde 2,9 artabileceği hesaplandı.
Bu artışın dünya ekonomisine yaklaşık 3 trilyon dolarlık kazanım sağlayabileceği belirtildi. Aynı senaryoda küresel ihracatın yüzde 17,9 artabileceği tahmin edildi.
En az gelişmiş ülkelerde ise ekonomik kazanımın daha yüksek olabileceği öngörüldü. Dünya ticaretindeki payları halen yüzde 1'in altında bulunan bu ülkelerin GSYH'sinin yüzde 7,7 artabileceği hesaplandı.
İŞBİRLİĞİ ZAYIFLARSA TABLO TERSİNE DÖNÜYOR
DTÖ'nün ikinci senaryosunda ticaretin jeopolitik bloklar etrafında parçalanmasının sonuçları incelendi.
Böyle bir durumda küresel GSYH'nin yüzde 5,1, küresel ihracatın ise yüzde 18,6 azalabileceği tahmin edildi.
Üçüncü senaryoda ise çok taraflı işbirliğinin yerini serbest ticaret anlaşmalarından oluşan bir ağın aldığı sistem değerlendirildi. Bu senaryoda küresel ekonomik büyümenin yüzde 6,9, ihracatın ise yüzde 26,9 azalabileceği hesaplandı.
DTÖ, çok taraflı işbirliği ve ticaret kurallarının zayıflamasının toplamda küresel GSYH açısından yüzde 10'a varan potansiyel fırsat kaybına yol açabileceği uyarısında bulundu.
30 YILDA TİCARET YÜZDE 140 ARTTI
Raporda DTÖ'nün kurulduğu 1995'ten bu yana üyeler arasındaki ticaretin yaklaşık yüzde 140 arttığı tahminine de yer verildi.
1995'te küresel ticaretin yaklaşık yüzde 23'ünü oluşturan düşük ve orta gelirli ekonomilerin payı ise 2024 sonu itibarıyla yüzde 45'e yükseldi.
Dijital hizmetlerin küresel hizmet ihracatındaki payının da yaklaşık yüzde 55'e ulaşması, dünya ticaretindeki dönüşümün göstergelerinden biri olarak gösterildi.
"SİSTEMİN ZAYIFLAMASI HALİNDE HEPİMİZ ZARAR GÖRECEĞİZ"
DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, dünya ticaret sisteminin ciddi zorluklarla karşı karşıya olduğunu belirterek mevcut kuralların hızla değişen küresel ekonomiye uyum sağlaması gerektiğini söyledi.
Okonjo-Iweala, DTÖ'nün küresel ticaret için istikrarlı bir temel oluşturmaya devam ettiğini ancak sistemin eksikliklerinin de bulunduğunu belirterek, "Bu eksikliklere rağmen, sistemin zayıflaması halinde hepimizin zarar göreceği açık." ifadelerini kullandı.
Üye ülkelerin çok taraflı işbirliğini güçlendirmesi ve sistemde çalışmayan unsurları reformdan geçirmesi halinde 2050'ye kadar küresel ekonomide yüzde 3'e yakın ek büyüme sağlanabileceğini ifade etti.
BUNLAR TAHMİN DEĞİL, SENARYO SİMÜLASYONU
DTÖ Başekonomisti Robert Staiger ise rapordaki rakamların doğrudan ekonomik tahmin olarak değerlendirilmemesi gerektiğinin altını çizdi.
Staiger, sonuçların farklı ticaret politikaları ve jeopolitik parçalanma koşullarında dünya ekonomisinin nasıl etkilenebileceğini ortaya koyan senaryo simülasyonları olduğunu belirtti.
