Son dönemde yaşanan finansal ve fon piyasalarındaki gelişmelerin ardından Bireysel Emeklilik Sistemi'nin (BES) güvenilirliği ve denetim mekanizmalarına ilişkin açıklama geldi.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Türkiye Sigorta Hazine ve Emeklilik Operasyonları Genel Müdür Yardımcısı Gürol Sami Özer, BES fonlarının tek bir kuruma bağlı olmaksızın çok katmanlı ve çifte denetim ağıyla korunduğunu vurguladı.
"İFLAS VEYA TASFİYE HALİNDE DAHİ BİRİKİMLERE HACİZ KONULAMAZ"
Gürol Sami Özer, katılımcıların birikimlerinin emeklilik şirketinin kendi bilançosundan tamamen bağımsız yürütüldüğünü ifade etti. Özer, sistemin yasal koruma kalkanını şu sözlerle özetledi:
"Emeklilik şirketinin borçları, iflası veya tasfiyesi halinde dahi fon malvarlığına haciz konulamaz, rehin edilemez ve iflas masasına dahil edilemez."
Katılımcılara ait fon paylarının devlet güvencesindeki Takasbank nezdinde kişi bazında saklandığını belirten Özer; emeklilik şirketi, portföy yönetim şirketi ve saklama kuruluşunun tamamen birbirinden bağımsız hareket ettiğini kaydetti.
DÖRTLÜ DENETİM AĞI DEVREDE
Klasik yatırım fonlarının yalnızca Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetiminde olduğunu hatırlatan Özer, BES'te ise çok daha sıkı bir denetim yapısının bulunduğunu aktardı:
• SPK (Sermaye Piyasası Kurulu) ve SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu) yasal mevzuatı denetler.
• Takasbank, varlıkların kişi bazında saklanmasını sağlar.
• EGM (Emeklilik Gözetim Merkezi) bünyesindeki Fon Gözetim Platformu işlemleri anlık izlerken, Fon Performans Değerlendirme Sistemi ise yönetim etkinliğini denetler.
KATI RİSK DAĞILIM KURALLARI: "AŞIRI YOĞUNLAŞMAYA İZİN VERİLMİYOR"
Fonların risk yönetimine ilişkin mevzuat sınırlarını paylaşan Özer, portföylerin finansal kırılganlıklara karşı korunduğunu vurguladı:
• Tek İhraççı Sınırı: Devlet iç ve dış borçlanma senetleri hariç, tek bir kurumun sermaye piyasası araçlarına fon portföyünün yüzde 10’undan fazlası yatırılamaz.
• Çeşitlendirme Zorunluluğu: Fon portföyünün yüzde 5’inden fazlasını oluşturan ihraççıların toplam payı, portföy büyüklüğünün yüzde 40’ını aşamaz.
• Ana Varlık Kuralı: Hisse senedi veya kıymetli maden gibi unvanına uygun fonlarda, portföyün en az yüzde 80’inin ilgili ana varlık grubunda tutulması zorunludur.
VERGİ AVANTAJI VE YÜZDE 20 DEVLET KATKISI
BES'in tasarruf sahiplerine sağladığı finansal avantajlara da değinen Özer, sistem içinde fon değişimleri yapılırken (yılda 12 kez hakkı mevcuttur) hiçbir stopaj kesintisi uygulanmadığına dikkat çekti.
Vergilendirilmeyen kazancın sistem içinde kalarak bileşik getiri sağladığını, stopajın sadece çıkış anında toplam getiri üzerinden kademeli alındığını aktardı.
Ayrıca yüzde 20 devlet katkısının 18 yaş altı çocuklar dahil tüm bireysel katılımcılar için büyük bir teşvik olduğunu belirtti.
Yasal Uyarı: Burada yer alan bilgi ve analizler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.
