Türkiye genelinde konut fiyatlarındaki tırmanış devam ederken, asıl kırılma finansman maliyetlerinde yaşandı. İşin içine banka kredileri dahil edildiğinde sabit gelirliler için tablo ağır bir hal aldı.
2013-2026 yılları arasındaki değişim analiz edildiğinde, 100 metrekarelik ortalama bir konutun fiyatı nominal olarak yaklaşık 37 kat artsa da "bir evin kaç maaş ettiği" göstergesi 57 maaştan 62 maaşa yükseldi.
TAKSİT-MAAŞ ORANI YÜZDE 55’TEN YÜZDE 131,6’YA FIRLADI
100 metrekarelik bir evin yüzde 75’i için 120 ay vadeli konut kredisi kullanıldığı varsayımı üzerinden yapılan hesaplamalara göre:
• 2013 Tablosu: 100 metrekarelik ortalama konut fiyatı 141 bin 130 TL iken, en yüksek kademedeki (1/4) bir öğretmenin maaşı 2 bin 469 TL seviyesindeydi. Aylık 1.357 TL'lik kredi taksiti, öğretmen maaşının yalnızca yüzde 55’ine karşılık geliyordu.
• 2026 Tablosu: Aynı ortalama konutun fiyatı 5 milyon 189 bin TL’ye, 1/4 öğretmen maaşı ise 83 bin 254 TL’ye çıktı. Bugün hesaplanan aylık 109 bin 543 TL'lik kredi taksiti, en yüksek kademedeki öğretmenin maaşını aşarak yüzde 131,6 seviyesine ulaştı.
Bu verilere göre en kıdemli çalışan dahi tek başına tüm maaşını ayırsa dahi kredi başlangıcındaki aylık taksit ödemesini karşılayamıyor.
İSTANBUL’DA FİNANSMAN YÜKÜ MAAŞIN İKİ KATINDAN FAZLA
Metropollerde ev sahibi olma imkânı neredeyse tamamen ortadan kalktı. İstanbul özelinde yapılan incelemede:
• 2013 Yılı: 2.317 TL olan aylık kredi taksiti, öğretmen maaşının yüzde 93,8’ine denk geliyordu.
• Tavan Yılları: Taksit/maaş oranı 2022'de yüzde 227'ye, 2023'te yüzde 258'e kadar yükselerek rekor kırdı.
• Mevcut Durum: İstanbul’da krediyle ev almak için tek bir memur maaşı sınırların çok ötesine geçmiş durumda.
"ASIL KIRILMA FİNANSMAN MALİYETİNDE YAŞANDI"
Verileri değerlendiren Gayrimenkul Değerleme Uzmanı Dr. Ahmet Büyükduman, sorunun temelinde krediye erişim krizinin yattığını belirtti. Anadolu’da çift maaşlı bir ailenin ev almasının hâlâ mümkün olabileceğini aktaran Büyükduman, büyükşehirlerde durumun vahim olduğuna dikkat çekti:
"Nüfusun büyük bölümünün yaşadığı İstanbul, Ankara, İzmir gibi illerde konuta erişim ciddi bir probleme dönüştü. Müşterinin alım gücünün düşmesiyle ortalama konut metrekareleri son 13 yılda yaklaşık yüzde 20 küçüldü. İstanbul’da pek çok ev artık 75 metrekare bandına çekildi. Uygulamada konut kredisinin büyük ölçüde devre dışı kaldığını görüyoruz."
Kaynak: Ekonomim
